Friday, June 24, 2022

مجلس یادبود مهندس محققی در مجتمع رعد

 

متن سخنرانی محمد توسلی:

مجلس یادبود مهندس محققی در مجتمع رعد

پنجشنبه 26 خرداد 1401

تِلکَ أُمَّةٌ قَد خَلَت لَهَا مَا کَسَبَت وَلَکُم مَّا کَسَبتُم وَلاَ تُسأَلُونَ عَمَّا کَانُوا یَعمَلُونَ (/بقره134)

بار دیگر از سوی خود و یاران نهضت آزادی ایران این ضایعه سنگین را به همسر محترم خانم فتانه بازرگان و فرزندان برومند ایشان آقای سلمان و خانم منی و خانواده های محترم محققی، بازرگان، بنی اسدی و حجازی و یاران و علاقمندان به ویژه همبندان ایشان تسلیت می‌گویم.

سخن گفتن در باره زنده یاد مهندس محسن محققی (22 خرداد 1401-26 خرداد 1322)  برای بنده که در طول چهار دهه گذشته به ویژه در سال های اخیر ارتباط و همکاری نزدیک با او داشتم بسیار سنگین است.

همان طور که در آیه تلاوت شده مورد تاکید قرار گرفته است مهندس محققی با اعمال خود محشور است و ما هم با عمال خود محشور خواهیم بود. آن چه در چنین برنامه های یادبودی باید مورد توجه قرار گیرد درس ها و عبرت های زندگی محققی است. سخنرانان فرزند برومند ایشان آقای سلمان محققی و یاران دوران زندان جناب آقایان محمد جواد مظفر و دکتر مسعود پدرام و همچنین پیام صوتی جناب دکتر علیرضا رجایی که با او در زندان 350 زندگی مشترک داشتند  هر یک خصوصیات شخصیتی و اخلاقی او را گزارش کردند حاوی این درس ها و عبرت ها ست که در این صحبت مختصر در چند محور به آنها اشاره می کنم:

*در کار تحصیلی و خدمات حرفه ای:  همواره رعایت سلامت و اخلاق حرفه ای و مدیریتی،

*در کار جمعی در انجمن اسلامی مهندسین و بطور مشخص در چهار دهه گذشته در برنامه های نهضت آزادی ایران به ویژه در سال‌های اخیر در تجدید سازمان نهضت: توانمند در مدیریت، با سعه صدر و رعایت اخلاق،

*ایستادگی در بازداشت ها و دوران زندان و پذیرش مسئولیت مدیریت خدمات: برخورد انسانی توام با مهربانی و روش عادله با همه زندانیان،

*مناسبات با دوستان و نزدیکان: همواره با اخلاق، با محبت و یاری رسانی به دیگران حداقل در سطح مدیریتی

این خصوصیات زنده یاد مهندس محققی که صرفا به آنها اشاره کردم متاثر از زمینه های ایمانی و شخصیت خانوادگی اوست که از جمله در این آیات قرانی مورد تاکید قرار گرفته است:

وَ العَصرِ إِنَّ الإِنسانَ لَفِی خُسرٍ إِلاَّ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ وَ تَواصَوا بِالحَقِّ وَ تَواصَوا بِالصَّبرِ (103)

 

مجموعه عملکرد زندگی مهندس محققی در این آیه قابل ارزیابی است. با مبانی ایمانی و در هر فرصتی به عمل صالح با کار جمعی پرداخته است و همواره منادی حق بر اساس تحلیل های جمعی و توصیه به صبوری و شکوری به خود و دیگران بوده است.

واکنش یاران، همبندان و  نزدیکان او در روزهای اخیر نیز در آیه زیر تبلور دارد:

 

انَّ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ سَیَجعَلُ لَهُمُ الرَّحمنُ وُدًّا (مریم/ 96)

کسانی که در زندگی خود با ایمان در هر مقطعی به عمل صالح و راهبردی مورد نیاز عمل کنند خداوند رحمان محبت آنان را در دل مردم  قرار می دهد.

 

از همه کسانی که در برگزاری مراسم تشییع، تدفین و یادبود امروز همکاری داشتند همچنین از مدیریت و همکاران روابط عمومی مجتمع آموزشی و نیکوکاری رعد سپاسگزاری می کنم.

در پایان از خداوند می خواهیم به ما توفیق دهد در شرایط کنونی بتوانیم به وظائف ایمانی و ملی خودمان عمل کنیم.

با سپاس مجدد

 

 

 

 

علیه خشونت(علیه رفتار و گفتار طالبانی)

 

محورهای صحبت محمد توسلی:

علیه خشونت(علیه رفتار و گفتار طالبانی)

در کلاب «برای فردای ایران»

شنبه 17 اردیبهشت 1401 ساعت 21

تعریف خشونت

مهمترین ریشه و دلیل خشونت به عوامل درونی و سلامت روان افراد باز می‌گردد. خشونت فردی نسبت به خود و دیگران و خشونت جمعی و حاکمیتی نسبت به مردم با زمینه های فرهنگی، سیاسی و اعتقادی.

ابعاد مختلف خشونت موضوعی است که در علوم روانشناسی و اجتماعی مورد بررسی و پژوهش قرار می گیرد.

زمینه های خشونت در آموزه های قرآنی

 إِنَّا عَرَضنَا الأَمانَةَ عَلَى السَّماواتِ وَ الأَرضِ وَ الجِبالِ فَأَبَینَ أَن یَحمِلنَها وَ أَشفَقنَ مِنها وَ حَمَلَهَا الإِنسانُ إِنَّهُ کانَ ظَلُوماً جَهُولاً (احزاب 33/72)

یادی از زنده یاد طالقانی در تفسیر پرتوی از قرآن که می گویند:  "الامانه" که یک بار در قرآن آمده همان «اختیار و آزادی» انسان است.  برای تبیین اهمیت آن در خلقت و آفرینش تصریح می کند که این امانت را برآسمان ها، زمین و کوه ها عرضه کردیم همه از پذیرش این امانت خودداری کردند فقط انسان ظرفیت پذیرش این امانت اختیار و آزادی را داشت، اما مانع دستیابی انسان به این امانت دو عامل ظلم (نابرابری) و جهل (نادانی) است. رسالت همه انبیاء آگاهی بخشی برای عبور از این موانع توسعه انسانی بوده است تا انسان در جایگاه طبیعی خود با اختیار و آزادی در پیوند فطرت پاک خود با خالق هستی قرار گیرد. پیشنیاز این فرایند زدودن جهل، خرافات و باورهای نادرست و تامین شرایط آزادی، عدالت و برابری در جامعه است. پیامد این فرایند؛ تامین تدریجی تعادل روانی انسان و مناسبات اجتماعی عادلانه و هموار شدن راه کمال و توسعه واقعی انسان و جامعه می باشد.

در سوره شمس پس از هفت بار سوگند به عناصر مختلف تشکیل دهنده خلقت و آفرینش:

 بِسمِ اللَّهِ الرَّحمنِ الرَّحِیمِ وَ الشَّمسِ وَ ضُحاها وَ القَمَرِ إِذا تَلاها وَ النَّهارِ إِذا جَلاَّها وَ اللَّیلِ إِذا یَغشاها وَ السَّماءِ وَ ما بَناها)وَ الأَرضِ وَ ما طَحاها وَ نَفسٍ وَ ما سَوَّاها فَأَلهَمَها فُجُورَها وَ تَقواها قَد أَفلَحَ مَن زَکَّاها وَ قَد خابَ مَن دَسَّاها (91/10) فرایند تزکیه و اصلاح اخلاق نفسانی انسان و تقویت ملکه تقوا را توضیح می دهد.

 

آموزه های قرآنی برای تسهیل «شدن انسان» راهکار پرهیز از خشونت را مورد تاکید قرار داده است. به عنوان نمونه در جامعه بدوی که خشونت امر رایجی بوده، همواره از توسعه خشونت پیش‌گیری کرده است. در مورد اختلاف ها هرگز آغازگر جنگ و خشونت نبوده است. جنگ ها همواره دفاعی بوده است. در مورد قصاص که در جامعه بدوی همواره با خشونت گسترده روبرو بوده سقف و حدی را مشخص می کند که حداکثر در همان سطح خشونت وارد شده باشد. اما توصیه به عفو و گذشت می شود تا به تدریج زمینه های خشونت کاهش پیدا کند.

سابقه و ریشه تاریخی خشونت

بررسی رویدادهای یکصد ساله پس از انقلاب مشروطه نشان می دهند که دو عامل استبداد سیاسی (سلطنتی) و استبداد دینی که ریشه در پیرایه ها و خرافات هزار ساله دارد عامل اصلی توسعه نیافتگی جامعه و تمامیت خواهی حاکمیت و اعمال خشونت بوده است. پس از انقلاب مشروطه کودتای 1299 و کودتای 28 مرداد 1332 استبداد سلطنتی حاکم شد و از توسعه انسانی و حاکمیت ملت با بهره گیری از خشونت جلوگیری بعمل آمد.

در بهمن 57 جنبش اجتماعی ایران با مشارکت همه گروه های اجتماعی و از جمله روحانیت گام اول عبور از استبداد سیاسی را برداشت. اما روحانیت و آقای خمینی برخلاف چشم اندازی که در
 نوفل لو شاتو  ارایه دادند که همان مطالبات تاریخی ملت یعنی آزادی و حاکمیت ملت را به عنوان برنامه انقلاب اعلام کردند اما به تدریج، البته با بهره گیری از نقاط ضعف فرهنگی و جاه‌طلبی گروه های سیاسی همان نگاه سنتی خود را در قالب ولایت فقیه و در مرحله بعد ولایت مطلقه فقیه با خشونت حاکم کردند. البته نقش باور های سنتی و عوامل نفوذی که امروز هویت آنان برای جامعه مشخص شده در طی شدن این فرایند کاملا برجسته است.

فرایند رویدادهای چهار دهه گذشته

مهندس بازرگان و یاران ایشان در نهضت آزادی ایران پس از انقلاب با واقع بینی راهبرد آگاهی بخشی و خط مشی پرهیز از خشونت را انتخاب کردند که در بیش از دویست اثر مهندس بازرگان و مواضع نهضت آزادی منعکس است. در شرایط ملتهب سال 59 در کنگره تیرماه نهضت آزادی خط مشی مبارزه قانونی، علنی، مسالمت آمیز و پرهیز از خشونت انتخاب شد و به رغم خشونت ها  و هزینه های سنگینی که در دهه های 60، 70، 80 و 90 تحمیل شد هرگز از این خط مشی خود عدول نکرد.  

در این جا به اختصار پس از خشونت های دهه 60 و اعدام های 67 به دو نمونه بازداشت های سال 69 در پی نامه مشفقانه معروف به 90 امضایی به رئیس جمهور وقت  و شکنجه های عریان 23 نفر از بازداشت شدگان اشاره می‌کنم که بخشی از آن در کتاب منتشر شده «در میهمانی حاج آقا» دکتر داوران و دکتر بهبهانی آمده است و بازداشت های سال 80 و خشونت بصورت شکنجه سفید اشاره
می کنم که پیامد های آن هنوز ادامه دارد.

رویدادهای پس از انتخابات 1400

پس از رخدادهای انتخابات 96 و برگزاری انتخابات مجلس 98 و انتخابات 1400 و یکدست شدن حاکمیت با مشارکت حداقلی ملت، پیامد های سیاست های داخلی و خارجی آن: ناکارآمدی، فساد گسترده، فقر، بیکاری، فرارنخبه های جامعه، بحران معیشتی و...   تقویت نهاد های صنفی و مدنی معلمان، کارگران، دانشجویان، کارکنان دولت و...

ریشه های خشونت حاکمیت 

 ریشه های خشونت حاکمیت همان دیدگاه اسلام سنتی مبتنی بر پیرایه ها و خرافات هزار ساله از زمان امویان و در دوران بعد، صفویان است که بطور نمادین در دیدگاه شیخ فضل الله نوری در انقلاب مشروطه بروز پیدا کرد. پس از انقلاب ابتدا در نظریه ولایت فقیه و سپس ولایت مطلقه فقیه مطرح و در قانون اساسی درکنار اصول دیگری که حقوق اساسی ملت را تضمین کرده و عملا نادیده گرفته شده، اضافه شد. در این نظریه آزادی، حاکمیت ملت و حقوق بشر مطرح نیست و مردم را رعیت
می داند که باید تابع روحانیت و دستورات اسلام فقاهتی باشند.

مشابه همین دیدگاه در اهل تسنن در قالب طالبان و داعش و... وجود دارد که امروز حضورشان را در افغانستان شاهد هستیم.

در شرایطی که از آموزه های اصیل اسلامی که در آموزه های قرآنی و سنت تصریح شده دور شده ایم و برداشت های اسلام فقاهتی مورد عمل قرار می گیرد و پیامد های این دیدگاه را در چهار دهه کاملا در عرصه های فرهنگی، سیاست های داخلی و خارجی و به ویژه در عرصه بحران معیشتی مردم شاهد هستیم، اعتراضات مردمی  با خشونت روبرو می شود.

راهبرد اصلاحات جامعه محور    

برای خروج از بحران های جاری که فرصت مشارکت موثر در انتخابات از مردم سلب شد همان راهبرد تاریخی اصلاحات که در 80 سال گذشته به ویژه پس از انقلاب مطرح و پیگیری می شد با عنوان «اصلاحات جامعه محور» مطرح گردید تا راهبرد اصلاحات برای عبور از گام دوم در راستای منافع ملی پیگیری شود.

در این راهبرد بر توانمند سازی جامعه، تقویت و حمایت از نهاد های صنفی و مدنی، تقویت جنبش های اجتماعی با خط مشی قانونی و خشونت پرهیز، گفت و گو و تعامل احزاب سیاسی حول مطالبات مشترک ملی: «آزادی و حاکمیت ملت» و تلاش برای اصلاح ساختار قانون اساسی و اجرای اصول مغفول قانون اساسی چون اصل 56 و عبور از بحران های جاری کشور تاکید شده است.      

            

Sunday, June 12, 2022

اطلاعیه تسلیت نهضت آزادی- در گذشت مهندس محسن محققی

 

بسمه تعالی

 

مِنَ الْمُؤْمِنِينَ رِجَالٌ صَدَقُوا مَا عَاهَدُوا اللَّهَ عَلَيْهِ فَمِنْهُمْ مَنْ قَضَى نَحْبَهُ وَ مِنْهُمْ مَنْ يَنْتَظِرُ وَ مَا بَدَّلُوا تَبْدِيلًا [احزاب، آیه ۲۳]

از ميان مؤمنان، زنان و مردانى‏‌اند كه به عهدی که با خدا بستند، صادقانه وفا كردند. پاره‌ای از آنان، عهد خود را
 تا پایان حیات ادا کردند و برخى از آن‌ها در [همين] انتظارند و [هرگز عقيده و عهد خود را] کنار ننهادند
.

 با کمال تاسف و اندوه به اطلاع می‌رساند که برادر ارجمند، فداکار و پرتلاش، مهندس محسن محققی عضو شورای مرکزی نهضت آزادی ایران و داماد شادروان مهندس مهدی بازرگان، پس از یک دوره طولانی و دشوار بیماری چشم براین جهان پررنج و ناپایدار بست و به دیدار حق‌ شتافت.

زنده‌یاد مهندس محسن محققی در طول بیش از چهار دهه حضور و مشارکت در دولت موقت و عرصه های مدیریتی مختلف در نهضت آزادی ایران، همواره پیشگام در پذیرش خدماتی موثر بود و به همین جهت، متحمل چندین دوره بازداشت و بیش از چهار سال حبس در سال‌های ۱۳۸۰ و وقایع پس از اعتراضات ۱۳۸۸ شد.

نهضت آزادی ایران این ضایعه را به خانواده‌های محترم محققی، بازرگان و بنی‌اسدی، حجازی، به‌ویژه سرکار خانم فتانه بازرگان، فرزندان برومند و دیگر یاران و علاقمندان ایشان تسلیت می‌گوید و ضمن طلب آمرزش و رحمت بیکران الهی برای آن زنده‌یاد، برای خانواده محترم، بازماندگان و سایر یاران، صبوری و شکیبایی و استقامت در برابر این مصیبت را مسئلت دارد.

ضمنا به اطلاع می‌رساند که مراسم تشییع و تدفین آن مرحوم در روز سه‌شنبه ۲۴ خرداد ساعت ۱۰ صبح در آرامستان لواسان (بهشت فاطمه گلندوک) واقع در خیابان اسدیان (آتش نشانی) انجام می‌پذیرد.

 نهضت آزادی ایران

۲۲ خرداد ۱۴۰۱

«وحدت نیروها در بحران امروز»

 

متن سخنرانی محمد توسلی:

«وحدت نیروها در بحران امروز»

 به مناسبت یازدهمین سالگرد درگذشت عزت الله سحابی، هاله سحابی و هدی صابر درکلاب «برای فردای ایران» -جمعه 20 خرداد 1401

«برنامه امشب به مناسبت یازدهمین سالگرد درگذشت زنده یادان مهندس سحابی، هاله سحابی و هدی صابر با موضوع «وحدت نیروها در بحران امروز» برگزار شده است. ضمن گرامی داشت یاد آن  زنده یادان و باتوجه به محدودیت زمان و این که دغدغه راهبردی آن زنده یادان « مردم و آینده ایران» بود بنده با تحلیل شرایط به اصل موضوع می پردازم.

برای شناخت شرایط امروز جامعه و چرایی ضرورت وحدت نیروها به طور خلاصه به فرایند تحولات یکصد ساله گذشته اشاره می‌کنم.

به دفعات توضیح داده‌ام که جنبش اجتماعی ایران در فرایند تحولات حدود شش دهه پس از انقلاب مشروطه نهایتا در بهمن 57 با حضور و مشارکت همه ملت ایران و همه گروهای سیاسی و با چشم اندازی که آقای خمینی در راستای مطالبات تاریخی ملت ایران در نوفل‌لوشاتو بر بام رسانه های جهانی برای آینده ایران مطرح کردند، نهایتا با پیروزی انقلاب گام اول عبور از نماد استبدادسلطنتی برداشته می شود.

با توجه به نفوذ اجتماعی روحانیت مبارز و شخص آقای خمینی در جامعه ایران به رغم تذکرات و واکنش های متعدد آگاهی بخش زنده یاد مهندس بازرگان که تفصیل آن ها به دفعات گفته شده است نهایتا نظریه ولایت فقیه و سپس ولایت مطلقه فقیه در قانون اساسی و جمهوری اسلامی حاکمیت پیدا کرد. فرایند طی شده در چهار دهه گذشته به وضوح سخن نائینی در انقلاب مشروطه را که استبداد دینی بسیار پیچیده تر از استبداد سیاسی است، نشان می دهد و امروز همه ما شاهد بحران های ناشی از آن هستیم. همچنین در طول 16 سال پس از انقلاب تا سال 73 تلنگرهای آگاهی بخش زنده یاد مهندس بازرگان در بیش از دویست اثرخود از جمله آثار «انقلاب ایران در دو حرکت»، «گمراهان» در سال1362 و نهایتا اثر « آخرت و خدا هدف بعثت انبیاء» در سال 1371 ضمن اگاهی بخشی مغایرت مبانی ولایت فقیه با آموزه های قرآنی و عقلانیت و تجربه بشری، ضرورت آماده شدن برای طی مسیر طولانی این فرایند و ضرورت «جدایی نهاد دین از نهاد قدرت» را نشان می دهند.

در برنامه بزرگداشت هفته گذشته زنده یادان مهندس سحابی، هاله سحابی و هدی صابر سخنرانان محترم پیامد های اقتصادی و اجتماعی انحراف از مطالبات تاریخی ملت را در پی حاکمیت نظریه ولایت فقیه با نگاه جامعه شناسی و علوم سیاسی و اقتصادی به خوبی توضیح دادند که برای همگان ملموس بود.

اما از دیدگاه سیاسی؛ پیامد های حاکمیت استبداد دینی در چهار دهه گذشته از یک سو اکثریت قاطع ملت ایران به ویژه قشرهای متوسط شهری با ریشه بحران های جامعه آگاهی پیدا کرده اند که شاخص رسمی آن عدم حضور قاطع اکثریت مردم در انتخابات سال های 98 و 1400 به ویژه در کلانشهرها است. از سوی دیگر این آگاهی جامعه سرمایه اجتماعی است که به تعبیر برخی جامعه شناسان در این چهار دهه به اندازه دو یا سه قرن در قرون وسطی طی شده است. سوال اصلی این است که این سرمایه اجتماعی چگونه برای طی فرایند تحولات لازم برای عبور از گام دوم توسعه نیفتادگی یعنی استبداد دینی مدیریت و سازماندهی شود؟

برای پاسخ به این سوال که موضوع اصلی بحث امشب است، یادآوری می‌کنم که پس از طی فرایند آگاهی بخشی انجام شده در دهه های 60 و 70 نهضت آزادی ایران در سال 81 پس از بازداشت ها و محاکمات گسترده سال 80 ضرورت «وفاق» ملی را حول مطالبات مشترک ملی مطرح کرد. که البته با بسته شدن فضای سیاسی و رخدادهای سال 88 زمینه عینی پذیرش آن فراهم نشد. پس از شرایط سال 96 که زمینه های یک دست شدن حاکمیت مشهود بود و هیچ  روزنه امیدی برای اصلاحات انتخابات محور متصور نبود عنوان « اصلاحات جامعه محور» برای تمایز با اصلاحات قدرت محور و ایجاد امید در راستای اصلاحات تاریخی که عبور از گام دوم توسعه نیفتادگی یعنی استبداد دینی است، مطرح شد و در فرصت هایی راهبردها و برنامه های مورد نظر توضیح داده شد، که خوشبختانه گروه های مختلف البته گاهی با ادبیات  خودشان به تبیین اصلاحات جامعه محور پرداخته اند.

در شرایط امروز که جامعه ما با بحران هایی در عرصه داخلی، منطقه ای و بین المللی روبروست و همان طور که توضیح داده  شد اکثریت قاطع جامعه هم به ریشه اصلی  مشکلات ساختاری مدیریت کشور وقوف پیدا کرده‌اند، چگونه این سرمایه اجتماعی سازمان پیدا کند و نیروهای پراکنده در کنار هم و در راستای منافع ملی عمل کنند؟ پاسخ به این سوال موضوع اصلی این کلاب است «وحدت نیروها در بحران امروز».

ما باید بپذیریم که جامعه امروز ما جامعه متکثری است. ما با طیف دیدگاه های سیاسی، مذاهب و اقوام مختلف و فرهنگ های متفاوت محلی و به ویژه با نسل جوان جامعه که بیشترین ظلم به آنان وارد شده، در داخل و خارج کشور، روبرو هستیم. اما چون دغدغه اکثریت قاطع  ایرانیان منافع ملی و آینده ایران است، برای وفاق و وحدت همه نیروها آیا راه حلی جز تمرکز بر مطالبات ملی وجود دارد؟ محور اصلی این مطالبات به نظر ما «آزادی و حاکمیت ملت» است. تا همه شهروندان با دیدگاه های متکثر بتوانند با رای و نظر دموکراتیک خود اصلاحات ساختاری را امکان پذیر سازند و عبور از بحران های جاری و حفظ تمامیت ارضی کشور تحقق پیدا کند.

یاد آوری می کنم؛ این مطالبات مشترک ملی در سال 56 در عنوان « جمعیت ایرانی دفاع از آزادی و حقوق بشر» تبلور پیدا کرد. در شرایط سال 64 که صلاحیت نامزدی مهندس بازرگان برای انتخابات ریاست جمهوری رد شده بود در عنوان « جمعیت دفاع از آزادی و حاکمیت ملت  ایران» بروز پیدا کرد، و در سال 84، شرط حمایت آقایان مهندس سحابی و دکتر یزدی (در واقع نهضت آزادی ایران و فعالان ملی-مذهبی) از نامزدی آقای دکتر معین در انتخابات ریاست جمهوری موکول به پذیرش اجرا و یا پیگیری تحقق: « جبهه دموکراسی و حقوق بشر» بود.

امروز به نظر ما راهکار چنین فرایندی مستلزم احترام متقابل همه دیدگاه های سیاسی و گفت وگو بین احزاب و گروه های اجتماعی متفاوت در چارچوب منافع ملی و تمرکز بر مطالبات مشترک ملی یعنی «آزادی و حاکمیت ملت» از طریق تقویت جنبش های اجتماعی و فرایند گذار به دموکراسی؛ البته در چارچوب ظرفیت های قانون اساسی از جمله تاکید بر اصل 56 آن است.

در همین راستا باید برای توانمند سازی جامعه و توسعه و تقویت نهاد های مدنی، حمایت از مطالبات بر حق نهاد های مدنی و جنبش های اجتماعی تلاش شود و همچنین همواره بر مبارزات قانونی، علنی، مسالمت آمیز و پرهیز از خشونت که از پیشنیازهای عبور از بحران های کنونی جامعه است، تاکید شود.

برای دستیابی به وحدت نیروها؛ همه احزاب و گروهای سیاسی باید ضمن گفتگو تلاش های خودشان را حول مطالبات مشترک ملی یعنی آزادی و حاکمیت ملت متمرکز سازند و همزمان با تقویت و توسعه جنبش های اجتماعی نهایتا ظرفیت و توانمندی اجتماعی فراهم می شود تا با تعامل و گفتگو با حاکمیت بتوان  زمینه های اصلاحات ساختاری و عبور از بحران ها با حد اقل هزینه و طی شدن گام دوم عبور از استبداد دینی را فراهم ساخت. همان طور که قبلا هم تاکید شد این فرایند طولانی خواهد بود.

بدیهی است اگر حاکمیت تسلیم مطالبات مشترک ملی و بر حق ملت نشود، خود و ایران را با بحران های بیشتری روبرو خواهند ساخت.»

 

Thursday, June 9, 2022

دعایی، تکیه گاه جریانات مختلف بود

 

 

 

دبیر کل نهضت آزادی ایران:

 دعایی، تکیه گاه جریانات مختلف بود

توسلی : دعایی حتی برای دگراندیشان ، حرمت و احترام قائل بود

امروز بیش از هر زمانی جامعه ما به شخصیت های همانند دعایی، نیاز دارد،  کسانی که بین جناح ها و جریان‌های سیاسی حلقه اتصال باشند و بر مطالبات مشترک ملی تاکید بورزند، بتوانند دل آدم های رمیده را به دست بیاورند و برای جریانات مختلف تکیه گاه باشند .

جواد مرشدی : از ویژگی های کمیاب حجت الاسلام محمود دعایی ، مدارا و تعامل مناسب او با منتقدان حاکمیت است . او ضمن حفظ اصول و باورهای خود ، بگونه ای موضع گیری و رفتار می کرد که این طیف از فعالان سیاسی ، نه فقط به دعایی بدبین نبودند بلکه با رضایت خاطر، گزینه گفت و گو با او درباره انتقال دیدگاه های شان و حل برخی چالش های موجود را انتخاب می کردند و همواره با روی گشاده و تعامل مثبت دعایی مواجه می شدند.

محمد توسلی، دبیرکل نهضت آزادی ایران و از فعالان ملی - مذهبی در گفت و گو با خبرآنلاین ضمن تمجید از تفکر و کردار انسانی و اخلاقی دعایی و منش فردی و سیاسی وی، تاکید می کند : ویژگی هایی نظیر ساده زیستی ، اخلاق مداری ، سلامت نفسانی ، مدارا و تعادلی که در رفتار سیاسی خودشان داشتند می تواند برای جامعه امروز ما آموزنده باشد. جامعه امروزما نیازمند آشنایی با خصوصیات انسانی مرحوم دعایی وتاسی به آنهاست. این گفت و گو را بخوانید :

رابطه مرحوم دعایی با ملی مذهبی ها چگونه بود؟

وقتی می گویید ملی - مذهبی توجه دارید که ملی - مذهبی، واژه ای است که از دهه هفتاد و انتخابات مجلس ششم آغاز شده ولی ارتباط اعضاء نهضت آزادی ایران با مرحوم دعایی به سال های قبل از انقلاب،  برمی گردد. بعد از 15 خرداد سال 42 شرایطی برای آقای دعایی پیش آمد که مجبور شدند از ایران خارج شوند و در عراق،  کنار آقای خمینی باشند ،ایشان در فعالیت رسانه ای و استفاده از امکانات آنجا برای آگاهی بخشی نقش موثری داشتند .

 آن زمان آقای دعایی با آقایان دکتر ابراهیم یزدی و دکتر مصطفی چمران و سایر دوستان ما ارتباط نزدیکی داشتند و حتی در آن سفری که آقای خمینی ناچار به ترک عراق شدند، آقای دعایی با آقای یزدی تماس گرفتند و خواستند که ایشان هر چه زودتر خودشان را به عراق برسانند که پس از مشکلات پیش آمده برای ورود به کویت نهایتا با پیشنهاد آقای یزدی بحث رفتن به فرانسه پیش آمد. نقش آقای دعایی و این ارتباطات با دوستان ما در خارج از کشوردر اسناد تاریخی، کاملا برجسته است.

بعد از پیروزی انقلاب و در دولت موقت با توجه به پیشینه حضور و فعالیت آقای دعایی درعراق، بعنوان اولین سفیر ایران درعراق منصوب شدند و به دلیل توانمندی و شناختی که از شرایط  داخلی عراق داشتند ، ماموریت خود را به خوبی مدیریت کردند .

 

ارزیابی تان از شخصیت و خصوصیات اخلاقی و منش مرحوم دعایی چیست؟

به نظرمن شخصیت مرحوم دعایی بسیار جای بررسی و شناخت دارد، بخصوص در جامعه امروزما که بعد از چهار دهه با تمام شاخص‌ها به لحاظ اخلاقی، شفافیت به ویژه به دلیل فساد گسترده، افت کرده است. در چنین شرایطی مدیری مثل آقای دعایی چنان با اخلاق و شفاف و با پاکدستی عمل کرده اند که می تواند الگویی شایسته برای سایر مدیران و جامعه ما باشند. ایشان زندگی ساده زیستی داشتند. خودشان به من گفتند که از موسسه «اطلاعات» حقوق نمی گیرند، بلکه یک حقوق طلبگی دارند که از دفتر آقای خامنه ای می گیرند. شاید ایشان تنها مدیری باشند که هیچ برداشت مالی از موسسه خود نداشته است. این خیلی مهم است ،کدامیک از مدیران ما در این چهار دهه اینچنین عمل کرده‌اند؟ من نمی دانم حقوق طلبگی چقدر است ولی هر چقدر که باشد شفاف است.

 

از ارتباطات و مناسبات خود و اعضاء نهضت با ایشان بگویید.

ارتباطات زیادی با ایشان داشتیم و ایشان در مراسم ها و بزرگداشت های ما شرکت می کردند ،در بسیاری از موارد که بزرگان ما فوت می کردند ، از آقای دعایی می خواستیم که نماز میت بخوانند و ایشان هم با استقبال می پذیرفتند. از جمله برای دکتر یزدی ،خانم مهندس بازرگان، دکتر غلامعباس توسلی و دیگران.همیشه هم با طیب خاطر می پذیرفتند و خیلی با خضوع این کار را انجام می دادند. ایشان راننده نداشتند و همیشه خودشان با یک ماشین پیکان ساده می آمدند و می رفتند.

ویژگی هایی نظیر ساده زیستی ، اخلاق مداری ، سلامت نفسانی ، مدارا و تعادلی که در رفتار سیاسی خودشان داشتند می تواند برای جامعه امروز ما آموزنده باشد. به نظر بنده جامعه امروزما نیازمند آشنایی با این خصوصیات انسانی مرحوم دعایی وتاسی به آنهاست.

ایشان طرفدار آقای خاتمی بودند و به افظاری آقای رئیسی هم می رفتند  و مقبول جناح ها و طیف های گوناگون بودند .به عبارتی با عملکردی فراجناحی، نقش حلقه وصل را در پیوند جناح های رقیب بازی می کردند. با فراجناحی بودن ایشان موافق هستید؟. این فراجناحی بودن ایشان چه ریشه ها و پیامدهایی داشت .

این ویژگی‌ها  در شخصیت اخلاقی و ایمانی آقای دعایی ریشه داشت . ایشان  برای هر انسانی، حرمت و کرامت قائل بود. هرگز، آدم ها را به انقلابی و غیر انقلابی، خودی و غیر خودی و ... تقسیم نمی کرد و با چنین رویکردی،  به همه افراد  جامعه احساس قرابت و نزدیکی داشت. طبیعی است که جامعه ما متکثر است و آدم ها دارای اندیشه‌ها وروش های متفاوتی هستند. به همین علت مرحوم دعایی این واقعیت را در مناسبات خود مورد توجه قرار می داد. مرحوم دعایی برای تمام انسان ها، حرمتی انسانی قائل بود وهیج وقت خودش را در سطحی برتر از دیگران نمی دید. ازهمین رو بود که برای همه اصلاح طلب، اصولگرا و انقلابی ارزش قائل بود، وی حتی برای شخصیت انسانی افرادی که دگراندیش بودند هم حرمت قائل بود. به نظر من، امروز بیش از هر زمانی جامعه ما به شخصیت های همانند دعایی، نیاز دارد،  کسانی که بین جناح ها و جریان‌های سیاسی حلقه اتصال باشند و بر مطالبات مشترک ملی تاکید بورزند، بتوانند دل آدم های رمیده را به دست بیاورند و برای جریانات مختلف تکیه گاه باشند .

 

خاطره‌ای از ایشان به یاد دارید؟

در این چهار دهه خاطرات زیادی با ایشان داشتیم. به عنوان نمونه، نهضت آزادی ایران در سال 66 برای گفتگو در باره ضرورت تامین «آزادی مطبوعات» و «حقوق منتقدین» و همچنین ضرورت برگزاری انتخابات آزاد و سالم، و برگزاری سمیناری بودیم ، از جمله مقرر داشتند دیداری با آقای دعایی داشته باشیم تا در این برنامه  کمک و همراهی داشته باشند. ایشان با طیب خاطر پذیرفتند. بنده به اتفاق آقایان مهندس عبدالعلی بازرگان و دکتر محمد حسین بنی اسدی ماموریت داشتیم تا دیدار و گفت و گویی در همین زمینه‌ها  با آقای دعایی داشته باشیم. دو جلسه با حضور ایشان و جمعی از همکارانشان از جمله آقایان عطاالله مهاجرانی، جلال رفیع، سام، جوادی و... در محل موسسه اطلاعات برگزار شد. اگرچه هدف ما موارد بالا بود اما ایشان به ویژه آقای مهاجرانی موضوعات دیگری از جمله نقد مواضع نهضت در مورد جنگ تحمیلی، قانون اساسی و ولایت فقیه را مطرح کردند و در هرمورد پاسخ هایی از سوی دوستان ما داده می شد. نکته مهم، این است که در آن شرایط ملتهب آقای دعایی، دعوت به گفت وگوی ما را پذیرفتند و روحیه مدارای آقای دعایی ، کاملا در آن جلسات مشخص بود. باوجود اینکه بخشی از حاکمیت بودند ولی به ما هم حق دادند که در آن دیدار دغدغه‌های خودمان را درباره انتخابات آزاد و سالم و آزادی مطبوعات را ضرورتا مطرح کنیم و این گویای روحیه تعامل ایشان با دیگران بود. . ایشان  در آن شرایط با درایت و مدارا عمل کردند  و سلوک اجتماعی برجسته ایشان، توجه دوستان ما را جلب کرد.  

ارزیابی تان از نقش ایشان  در حوزه رسانه چیست ؟

مناسبات اصلی دوستان ما با مرحوم دعایی از آنجایی آغاز شد  که ایشان به‌عنوان نماینده رهبری، مدیریت موسسه روزنامه اطلاعات را پذیرفتند، به نظر من نقشی که آقای دعایی در این چهار دهه داشتند، می تواند برای کسانی که بخواهند شخصیت های بعد از انقلاب را مورد ارزیابی قرار دهند، الگو باشد.

بخاطر دارم روزنامه اطلاعات،  ساختمانی قدیمی در خیابان خیام نزدیکی میدان توپخانه بود و ایشان توانستند ساختمان و تجهیزات آن را در محل جدید (شمال بزرگراه حقانی) توسعه دهند.همچنین توجه ویژه‌ای به وضعیت رفاه و معیشت کارکنان داشتند و همیشه کنار کارکنان بودند. آقای دعایی منشی نداشتند و درب اتاق ایشان همیشه باز بود و با کارکنان آنجا خیلی محترمانه رفتار می کردند .یکی از دوستان تعریف می کرد که قراری برای یک مصاحبه با ایشان داشت وقتی
می روند ناهار بخورند می بینند آقای دعایی به همان رستوران کارکنان می رود و کنار آنان غذا می خورد. این نکته خیلی مهمی است که شخصیتی که در جایگاه بالای مدیریتی قرار دارد، اما هیچ امتیازی برای خود قائل نشده و خود را مثل بقیه کارکنان می بیند، در چنین فضایی، طبیعی است ،  کارکنان او را حامی و همانند خود بدانند و نهایت همکاری و همراهی را با او داشته باشند و همین رویکرد، از عوامل موفقیت آقای دعایی در مدیریت روزنامه اطلاعات و بقیه نشریات موسسه، البته با توجه به محدودیت ها، بود.

 

Sunday, June 5, 2022

پیام تسلیت نهضت آزادی در پی درگذشت سید محمود دعایی

 

بسمه تعالی

 

إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَيَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمَنُ وُدًّا

همانا خداوند، کسانی را که ایمان آوردند و نیکوکار شدند، در نظر مردم محبوب می‌گرداند (سوره مریم، آیه ۹۶)

 

إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَیْهِ رَاجِعُونَ

خبر درگذشت برادر ارجمند، زنده‌یاد سیدمحمود دعایی، غیرمنتظره و افزون بر آن که موجب تاسف و اندوه است، یادآور سفر بی‌بازگشت یکی دیگر از یاران سخت‌کوش و خیرخواه انقلاب  اسلامی در دوران پهلوی است که این سابقه خدمات کم‌نظیر را هرگز به منزله نردبانی برای ترقی و دنیاطلبی و مسندنشینی قرار نداد و هرگز حاضر نشد به بهای برخورداری از قدرت و ثروت، پا بر سر ایمان و انصاف خویش گذارد.

 حجه‌الاسلام والمسلمین سیدمحمود دعایی، مسلمانی ایران‌دوست، مجتهدی اهل اندیشه و علم‌گرا و برخوردار از ادب و عمل صالح، انسانی گشاده‌رو، بلندنظر، متواضع، متین و سیاستمداری گریزان از افراط و تندروی بود که رفتار پرمهر و متعادلش می‌تواند الگویی برای تعلیم اخلاق دینی و سیاسی در جامعه بحران‌زده کنونی باشد.

آن زنده‌یاد، بانی خدمات بی‌دریغ و فداکارانه‌ و مسئولانه‌ای در عرصه سیاست ایران و مدیری برجسته و موفق بود که افزون بر خدمات ارزنده در دولت موقت و در مقام سفیر ایران در عراق، در طول بیش از چهار دهه حضور در سمت نمایندگی رهبری در موسسه اطلاعات، ضمن توجه به حوائج کارکنان این سازمان و ارتقای وضعیت معیشتی و رفاهی همکاران روزنامه‌نگار، سطح کیفی و حرفه‌ای این نهاد عظیم رسانه‌ای را به دور از تنگ‌نظری و قشری‌گری در حد امکان رقم زد و توانست نمونه‌ای موفق از مدیری مردم‌گرا و پاک‌زیست ارایه کند که درب دفترش همواره به روی مراجعان باز بود و موقعیت سیاسی‌اش، حائلی میان او و مردم و دلسوزان ایران قرار نداد.

نهضت آزادی ایران ضمن تسلیت به خانواده محترم و همه علاقمندان و همکاران و با آرزوی شکیبایی و استواری و صبوری برای خانواده محترم ایشان، برای آن زنده‌یاد آمرزش، رحمت بیکران الهی و شادی ابدی در جوار رحمت حق را از خداوند سبحان خواستار است و انتظار دارد که این ضایعه، خللی در روند نیت پاک و تلاش‌های موثر و مستمر آن مرحوم در موسسه اطلاعات و ایجاد فرصت برای به‌انتظار نشستگان قدرت فراهم نکند و امیدوار است که یادآوری سجایای اخلاقی و منش آن بزرگوار، تذکری برای ارتقای اخلاق و عمل صالح و تقوا در عرصه عمومی قرار گیرد.

نهضت آزادی ایران

۱۵ خرداد ۱۴۰۱

 

نامه نهضت آزادی به شورای عالی امنیت ملی

 

 

 بسمه تعالی

اعضای محترم شورای عالی امنیت ملی ایران

با سلام و احترام

      به استحضار می رساند، حمله نظامی روسیه به اوکراین بحرانی را ایجاد کرده که نگرانی‌های فراوانی را در سطح منطقه و جهان به وجود آورده است. مهمترین نگرانی حاصل از این تهاجم نظامی، در نگاه اول بحران انسانی به وجود آمده از آن و درد و رنجی است که مردم اوکراین اعم از زنان، مردان و کودکان متحمل می‌شوند؛ خانه ها سکونتگاه ها، مزارع و زیرساخت های کشورشان تخریب و نابود می‌گردد و فاجعه ای انسانی را رقم می‌زند. بگونه ای که بنا به گزارش‌های بین‌المللی تاکنون بیش از ۶/۵ میلیون نفر از مردم اوکراین، عمدتاً زنان و کودکان به ناچار از کشورشان خارج شده، و بیش از ۸ میلیون نفر دیگر خانه و زندگی را ترک گفته و در دیگر نقاط کشور آواره شده اند. اما پیامدهای این تهاجم نه تنها منافع ملی ایران بلکه امنیت و منافع جهانی را در معرض مخاطره قرارداده است.

 

       کشور روسیه به رهبری ولادیمیر پوتین با ادعای اینکه مردم اوکراین از نژاد مردم روس هستند، حق انتخاب یک ملت را برای حاکمیت بر خویش نقض کرده و با شکستن تمام نرم های بین المللی در اقدام به این تهاجم غیر انسانی پیش قدم شده است. نگرانی از پیوستن اوکراین به ناتو نمی‌تواند استدلالی منطقی برای شروع چنین تهاجم نظامی باشد و نتایجی که مورد انتظار روسیه است را به بار آورد. چنانکه پس از آغاز این جنگ و در نتیجه آن، دو کشور فنلاند و سوئد نیز تقاضای ورود به ناتو کرده‌اند .

 

       از سوی دیگر کشورهای غربی و در راس آنها آمریکا به رهبری جو بایدن نیز در ایجاد زمینه ها و تحریک طرف مقابل برای اقدام به درگیری ای که بتواند همچون مردابی، حیثیت، اعتبار و ماشین نظامی روسیه را در خود فرو برد مطلقاً قابل چشم پوشی نیست. این سیاست نیز گرچه در تقابل با روسیه و به منظور جلوگیری از افزایش قدرت آن کشور شکل گرفته است اما به هر حال این اقدام نه تنها به قیمت از بین رفتن خانه و زندگی مردم کشوری ثالث تمام شده است بلکه امنیت و منافع جهانی را نیز در معرض مخاطره قرار داده است.

 

      بدین سان شاهد آن هستیم که در این منازعه میان غرب و روسیه قبل از هرچیز انگیزه‌ها و نمادهای اخلاقی هستند که نادیده گرفته شده و از بین می‌روند. جنگ ابتدائی روسیه در حمله به اوکراین، همچون حمله ابتدائی امریکا به عراق از پیش محکوم است، و با هیچ دلیل و منطقی قابل پذیرش نبوده و جز نابودی زندگی و معاش میلیونها انسان و خون و خرابی فراوان نتیجه دیگری به بار نخواهد آورد .

 

       اما از دیدگاه منافع ملی ما ایرانیان نیز در این درگیری که عملا سیاست خارجی ما در کنار روسیه قرار گرفته و اصل سیاست نه شرقی و نه غربی تصریح شده در قانون اساسی نادیده گرفته شده و موجب توقف مذاکرات وین  و به محاق بردن نتایج مذاکرات انجام شده و تداوم تحریم های ظالمانه و پیامدهای داخلی آن به ویژه در عرصه معیشتی مردم هستیم .

 

       ما ضمن ابراز نگرانی و تاسف شدید خود از ایجاد و ادامه بحران اوکراین، از مقامات مسئول کشورمان و نهادهای مسئول جهانی خواستاریم که :

       ۱- مقامات و مسئولان کشورمان در موضع‌گیری‌های خود در قبال این بحران توجه کافی به منافع ملی ایران داشته و با اجتناب از جانبداری یک طرفه از یکی از عاملین اصلی ایجاد بحران در راستای سیاست موازنه منفی که در دوران حکومت دکتر مصدق هم تجربه شده است، خواستار پایان گرفتن هر چه سریع‌تر آن و ایجاد زمینه مناسب برای از سرگیری مذاکرات هسته‌ای و رهایی مردم کشورمان از تبعات اقتصادی و اجتماعی حاصل از بلاتکلیفی این روند باشند

      ۲- سازمان ها و نهادهای بین المللی از بی تفاوتی و یا قرار گرفتن تحت تاثیر قدرت های درگیر، خارج شده و زمینه را برای شروع مذاکرات همه جانبه به ویژه بین روسیه و اوکراین و برقراری صلح پایدار فراهم سازند .  تداوم جنگ کنونی میتواند مخاطرات گسترده جهانی (و از جمله تهدید جنگ هسته‌ای) را در پی داشته باشد. لذا صلح و امنیت جهانی و پیشگیری از هزینه های بیشتر ایجاب می‌کند توقف جنگ اوکراین و مذاکره دو طرف برای پایان دادن به مناقشه به مطالبه‌ای جهانی درآید. تنها روند مناسب و معقول برای حل اختلافات میان کشورها مذاکره می باشد و هرگونه تهاجم نظامی - به خصوص در این بحران - جز ایجاد خسارت و خرابی و افزودن بر مشکلات مردم اوکراین نتیجه و حاصلی نخواهد داشت .

نهضت آزادی ایران

                 12 خرداد ۱۴۰۱

رونوشت: دبیر کل محترم سازمان ملل متحد جهت استحضار و اقدام لازم