Sunday, June 16, 2024

حمایت از حقوق انسانی مردم فلسطین

 

حمایت از حقوق انسانی مردم فلسطین

حمله ۷ اکتبر حماس به شهرک نشینان غاصب  پس از حصر چندین دهه‌ای در بزرگترین زندان روباز جهان، هرچند که دفاع مظلوم از عزت، آزادی و استقلال به شمار می‌رود، اما گروگان ‌گرفتن غیر نظامیان با سنت پیامبر اسلام در جنگ‌های دوران رسالت و توصیه‌های موکد آن پیامبر سازگار و قابل دفاع نمی‌باشد. با این‌حال، این خطا در مقایسه  ۷۰ سال اشغال فلسطین، کشتار مردم بیگناه در دیر یاسین، صبرا، شتیلا و...، نادیده گرفتن مصوبه‌های شورای امنیت سازمان ملل متحد، بی‌اعتنایی اسراییل به حدود ۸۰ قطعنامه علیه آن که حدود۵۰ مورد آن از سوی آمریکا وتو شده است، بمباران هرچندسال یک‌بار غزه با توجیه ضرورت چمن‌زنی مرتب و بریدن جوانه‌های سبز شده! با خطای مظلومان اسیر و تحت تحقیر و آزار دایم در یک تراز قضاوت قرار نمی‌گیرد، آن هم در شرایطی که دولت اسراییل در نسل‌کشی و بیرحمی به شیوه نازیان در جنگ جهانی دوم همه موازین حقوق بشری را با قلدری و اهانت شرم‌آور به نمایندگان سازمان ملل زیر پا گذاشته است.

پیشنهاد صلح سه مرحله‌ای اسراییل، که رییس جمهوری آمریکا می‌کوشد ابتکار آن را در آستانه انتخابات برای جلب آرای مردم در رقابت تنگاتنگ با ترامپ به دست گیرد، با طرحی که دولت نتانیاهو عرضه کرده است، جز تسلیم و خودکشی حماس حاصلی ندارد. هرگونه توافق قبل از آتش بس کامل و تضمین تداوم آن و خروج اسرائیل از نوار غزه  موجب ذلت پذیری مردم فلسطین خواهد شد.

تغییر نگاه ملت ایران به منازعات اعراب و اسراییل

با گذشت نزدیک به ۴۶ سال از انقلاب اسلامی ایران، از جمله تحولات و تغییراتی که در جامعه ما  صورت گرفته است، تغییر دیدگاه‌های دولت و ملت ایران به اسراییل و فلسطین است. پیش از انقلاب، نظام شاهنشاهی و دولت اسرائیل (به عنوان دو هم‌پیمان) روابط تنگاتنگی داشتند. اما مردم ایران، به دلایل دینی یا سیاسی، اکثرا با دولت اسراییل موافق نبوده و با مردم فلسطین همدردی می‌کردند. پس از انقلاب، با اشغال سفارت اسراییل و تحویل آن به نماینده فلسطین، سفر یاسرعرفات و همراهانش به ایران، سیاست‌های غرب ستیز جمهوری اسلامی و تحولاتی که تحت تاثیر آن در نظام‌های سیاسی لبنان، عراق، سوریه و یمن و... پیش آمد، مناسبات میان دو دولت و دو ملت دگرگون شد.

تغییرات اساسی مناسبات دو دولت‌ ایران و اسراییل پیش و پس از انقلاب بر کمتر کسی پوشیده است. اما آنچه پرسش برانگیز به نظر می‌رسد، تغییر نگاه اکثریت ملت ایران نسبت به فلسطین است. در جریان جنگ ۶ روزه اعراب و اسراییل (۱۹۶۷)، جنگ یوم کیپور (۱۹۷۳) ومقاومت فلسطین در جنوب لبنان (۱۹۸۲)، اکثریت قاطع روشنفکران چپ و مذهبی ایران مقاومت فلسطین را می ستودند. مسجد «هدایت» با مدیریت آیت‌الله طالقانی، که در آن‌زمان پایگاه روشنفکران دینی به شمار می‌رفت، به رغم سلطه ساواک و سیاست‌های دولت حاکم، دوبار به جمع آوری و ارسال کمک های مالی برای مردم فلسطین اقدام کرد. به طور کلی، ادبیات ملی و مذهبی حاکم بر رسانه‌های عمومی آن زمان، آشکارا در راستای حمایت از جنبش مردم فلسطین بود. مردم عادی ایران نیز ناخرسندی‌شان از عملکرد دولت اسراییل را، از جمله یک‌ بار پس از پیروزی تیم ملی فوتبال ایران بر تیم اسراییل دربازی نهایی جام ملت‌های آسیا با راه پیمایی در خیابان‌های شمال تهران به گونه‌ای بی‌سابقه نشان دادند.

مشکل اشغال فلسطین در این زمان، نسبت به دوران پیش از انقلاب، با نسل کشی 8 ماه گذشته اسراییل در غزه به مراتب پیچیده تر شده و توجه افکار عمومی ملت‌های آزاده جهان به سرنوشت فلسطینیان افزایش چشمگیری یافته است. سئوال این است که چرا داوری اکثریت مردم ایران خلاف این روند است؟

به نظر می‌رسد که موضوع بنیادین«آزادی» دراین باره نیز نقشی اساسی بازی می‌کند: پیش از انقلاب، کسانی که نگاهشان از خود فراتر می‌رفت و در برابر ظلم به دیگر ملت‌ها نیز احساس مسئولیت می‌کردند، در حد امکان، به اختیار خودشان به یاری مظلومان می شتافتند. اما اکنون که می بینند نظام حاکم بر سرمایه‌های ملت، بدون اطلاع و رضایت آنان میلیاردها دلار از بودجه کشور درمسیر اهداف خلاف منافع ملی برای آن مردم مظلوم خرج می‌کند، مخالفت می‌نمایند.

آنان برچسب «تروریسم» تبلیغ شده در رسانه‌های وابسته به صهیونیسم جهانی علیه اسیران در«بزرگترین زندان رو باز جهان» را می‌بینند ولی «تروریسم دولتی» زندانبان، با حمایت آمریکا (ابرقدرت نظامی جهان) و کشورهای اروپایی را نمی بینند، دلشان به حق برای کشته‌ها و مجروح شدگان هم میهن خودشان می‌سوزد، اما کودکان و زنان و مردان تکه تکه شده با شدید‌ترین بمباران‌های عصر حاضر را نمی‌بینند! اگرحاکمان ایران از کیسه ملت بذل و بخشش می‌کنند، گیرندگان مظلوم آن چه گناهی دارند؟ ما اگرجای آنها بودیم، در این شرایط اقتصادی طاقت سوز و ویرانگر چه می‌کردیم؟

 در جنگ‌های گذشته، معمولا تناسبی میان دو طرف وجود داشت، اما نسل‌کشی غزه مطلقا در تاریخ بی نظیر است. اسیرانی در «بزرگترین زندان روباز جهان» درتونل‌های زیرزمینی در برابر دولت غاصبی ایستاده‌اند که ابرقدرت جهان و چهار کشور بزرگ اروپایی، در میان بی‌تفاوتی دولت های روسیه و چین، به خاطر منافع منطقه‌ای شان با تمام توان مالی و نظامی از دولت اسراییل و نسل کشی آن حمایت می‌کنند.

اینک، نبض آزادگان جهان در غزه می‌زند، در حالی که  از استادان و دانشجویان معتبرترین دانشگاه‌های آمریکا تا سازمان‌های حقوق بشری، مقامات سیاسی در سازمان ملل، یهودیان آزاده و عدالت طلب در آمریکا و اروپا ، نمایندگان ۱۴۳ کشور جهان در سازمان ملل متحد و شخصیت های برجسته به این نسل کشی اعتراض کرده‌اند، چرا در شرایط کنونی و به‌رغم سوابق تاریخی، بسیاری از هموطنان جوان ما از مردم مظلوم فلسطین حمایت نمی‌کنند؟

گفته می‌شود که تاکنون یک و نیم در صد از مردم غزه، اکثرا کودک و زن، در بمباران‌های ارتش اسراییل کشته و بیش از دو برابر آن قطع عضو یا مجروح شده‌اند. اگر وطن عزیز ما با جمعیت حدودأ 85 میلیونی در معرض چنین نسل کشی قرار می‌گرفت، قطعا شمار کشته‌ها و مجروحان به مراتب بیشتر از تلفات جنگ ۸ ساله با رژیم صدام می‌بود.

اگر ما ایرانیان به راستی به شعر ماندگار سعدی از فرهنگ دیرپایمان که بر تارک سازمان ملل می‌درخشد افتخار می‌کنیم، شایسته است که عملا مدافع و مجری آن باشیم.

بنی آدم اعضای یک پیــــــــکرند            که در آفرینش ز یک گوهرند

 چو عضوی به درد آورد روزگار           دگر عضوها را نمـــــاند قرار

نهضت آزادی ایران، ضمن حمایت از حقوق انسانی مردم مظلوم فلسطین و ابراز همدردی با خانواده های داغدیده آنان، سیاست های نسل‌کشی و نقض حقوق بشر دولت آپارتاید اسرائیل و دولت های حامی آن، به ویژه آمریکا، را محکوم دانسته و امیدوار است که با حمایت افکار عمومی در جهان به ویژه روشنفکران در آمریکا و دولت های دیگر حامی اسرائیل و نهادهای بین المللی ذی‌ربط، رسالت انسانی خود را در حمایت از مردم مظلوم فلسطین و جلوگیری از سیاست های ضد انسانی دولت اسرائیل و برقراری صلح و آرامش در منطقه به انجام رساند.

نهضت آزادی ایران

27 خرداد 1403

 

 

Friday, June 14, 2024

پیام تبریک اعضا و علاقه‌مندان نهضت آزادی ایران در اروپا به مناسبت انتخاب دبیرکل جدید نهضت آزادی ایران

 

پیام تبریک اعضا و علاقه‌مندان نهضت آزادی ایران در اروپا به مناسبت انتخاب دبیرکل جدید نهضت آزادی ایران
متن پیام به شرح زیر است:
بسمه تعالی
هر سر به هوای سر و سامانی و ما را
در دل به جز آزادی ایران هوسی نیست
             
«فرّخی یزدی»

جناب آقای دکتر محمّدحسین بنی‌اسدی،
جناب آقای مهندس محمّد توسّلی،

ضمن عرض تبریک انتخاب دبیرکلّ جدید نهضت آزادی ایران بر اساس مصوّبه‌ی درج شده در آخرین ویرایش اساسنامه‌ی نهضت و رأی اکثریت قریب به‌اتّفاق اعضای شورای مرکزی؛ شایسته و بایسته است که از زحمات دبیرکلّ پیشین، جناب آقای مهندس محمّد توسّلی، در دوران هفت ساله‌ی تصدّی مسئولیّت ایشان، کمال تشکر و قدردانی را به جا بیاوریم. همواره رویکرد ایشان در این سال‌ها در راستای مرام بنیادین بنیان‌گذاران نهضت آزادی ایران قرار داشته و در عین شجاعت و حریّت در بیان مواضع بدون هیچگونه لکنت زبانی، وفاداری خویش به روش اصلاحات سنگر به سنگر و دوری جستن از واکنش‌های هیجانی و افراطی را به اثبات رساندند. ادامه‌ی موجودیّت و فعّالیّت مستقلّانه‌ی نهضت آزادی ایران در این بازه‌ی هفت ساله که به‌راستی، کورانی خطرناک از حوادث اجتماعی-سیاسی برای ایران عزیزمان بود و علی‌رغم فشارهای روزافزون دشمنان آزادی و حاکمیّت ملّت در داخل و خارج از کشور، خود دلیلی متقن برای تایید تمامی نکات فوق‌الذّکر می‌باشد.

در پایان نیز انتخاب دکتر محمّدحسین بنی‌اسدی که سالیان متمادی با فعّالیّت به عنوان عضو ارشد نهضت و سپس در قامت رئیس دفتر سیاسی، وفاداری خود به مرامنامه‌ی حزب و همچنین اصول بنیادی آن یعنی دموکراسی، آزادی‌خواهی و حاکمیّت ملّت را به اثبات رسانیده‌اند، به عنوان دبیرکلّ جدید نهضت آزادی ایران به فال نیک گرفته و خواستار توفیقات روزافزون ایشان در جهت نیل به اهداف جمعی می‌باشیم.

والسّلام علیکم و رحمة اللّه و برکاته

اعضا و علاقه‌مندان نهضت آزادی ایران در اروپا

Saturday, June 8, 2024

پیام تبریک محمد توسلی به مناسبت انتخاب دبیرکل جدید نهضت آزادی ایران

 

به‌نام خداوند جان و خرد

برادر ارجمند، جناب آقای دکتر محمد حسین بنی اسدی

 انتخاب شایسته جنابعالی را برای مسئولیت دبیرکلی نهضت آزادی ایران و پذیرش آن به رغم چالش‌ها و شرایط حساس کنونی، صمیمانه تبریک می‌گویم و سلامت و توفیق جنابعالی را که از دانش و تجربه ارزشمندی برخوردار هستید در تداوم راه و گفتمان پیشگامان از خداوند متعال خواستارم.

بررسی تجربه گذشته نشان می‌دهد که زنده یاد مهندس بازرگان نیز مصر بودند که دوره مسئولیت دبیرکل نهضت آزادی محدود باشد، اما با توجه به عدم پذیرش سایر شخصیت‌ها و این واقعیت که در اساسنامه نیز محدود بودن مدت تصدی وجود نداشت، این مسئولیت عملا مادام العمر شد. همین روند در مورد زنده یاد دکتر ابراهیم یزدی نیز تکرار شد. با توجه به وخامت حال ایشان، در جلسه مورخ 14/2/1396 شورای مرکزی نهضت با حضور آن زنده یاد، انتخاب اینجانب با اجماع به سمت دبیرکل آینده انجام گرفت. پس از درگذشت آن زنده یاد، در جلسه شورای مرکزی مورخ 24/6/1396 آن مصوبه مورد تایید قرار گرفت و طی بیانیه‌ای اعلام شد. خوشبختانه در بازنگری اخیر اساسنامه، به پیشنهاد و پیگیری بنده و بررسی و تصمیم جمعی در شورای مرکزی در راستای اجرای ضرورت اصل گردش مسئولیت، دوره تصدی دبیرکل محدود شد و در همین راستا انتخاب دبیرکل جدید صورت گرفت.

درپایان، بر آمادگی و اشتیاقم برای همکاری در اجرای برنامه ها و تحقق هدف‌های والای نهضت آزادی ایران تاکید می‌کنم و اطمینان دارم که همراهان عزیزمان نیز از هرگونه تلاش در راستای حفظ و تحکیم انسجام گفتمانی و تشکیلاتی آن با جلب همکاری نسل جوان دریغ نخواهند ورزید.

 با دعای خیر و سلامت و توفیق

محمد توسلی

20 خرداد 1403

Wednesday, June 5, 2024

اطلاعیه انتخاب دبیرکل جدید نهضت آزادی ایران

 

بسمه تعالی

اطلاعیه

با توجه به آخرین اصلاحات اساسنامه نهضت آزادی ایران در شهریور 1402 مبنی بر محدود بودن دوره مسئولیت دبیرکل و ضرورت گردش مسئولان، در جلسه مورخ 10 خرداد1403شورای مرکزی، ضمن قدردانی و سپاسگزاری از خدمات ارزنده و صادقانه و مواضع شجاعانه آقای مهندس محمد توسلی، آقای دکتر محمد حسین بنی اسدی رئیس دفتر سیاسی نهضت با رأی اکثریت قاطع شورای مرکزی به سمت دبیرکل نهضت آزادی ایران انتخاب شدند. 

از خداوند متعال توفیق ایشان را در ادامه راه پیشگامان نهضت آزادی ایران برای تحقق آزادی و خدمت به ملت شریف ایران خواستاریم.

شورای مرکزی

نهضت آزادی ایران

16 خرداد 1403

Sunday, May 26, 2024

اطلاعیه روابط عمومی نهضت آزادی ایران

 

بسمه تعالی

اطلاعیه روابط عمومی نهضت آزادی ایران

در پی انتشار پیام تسلیت نهضت آزادی ایران به مناسبت سانحه سقوط بالگرد آقای ابراهیم رئیسی و هیأت همراه و حمایت اکثریت بازدید کنندگان از آن در رسانه‌ها، اقلیت قابل توجهی نیز به صدور چنین پیام تسلیتی اعتراض داشتند. ضمن سپاس از همراهان و تاییدکنندگان و احترام به نظر ناقدین لازم می‌دانیم توضیحات زیر را برای رفع هرگونه ابهامی به استحضار مخاطبان محترم برسانیم.

این پیام تسلیت مستقل از کارنامه و عملکرد گذشته آقای ابراهیم رئیسی صرفا بر مبانی و ارزش‌های اخلاقی و انسانی پس از حادثه سقوط بالگرد به مناسبت جان باختن جمعی از انسان‌ها که از مدیران و تیم پرواز بودند صادر شده و مخاطب اصلی «خانواده‌های محترم و داغدیده» هستند که باید پیامدهای این فاجعه را تحمل کنند.

در ارتباط با کارنامه و عملکرد گذشته آقای رئیسی و عملکرد دولت ایشان مواضع نهضت آزادی ایران در مقاطع مختلف از جمله در اعدام‌های سال 1367 با صدور بیانیه‌های لازم، کاملا روشن است. آنچه امروز مسئولیت انسانی و جمعی ما را در قبال این سانحه در راستای منافع ملی مورد تاکید قرار می‌دهد، علاوه بر تسلیت که جنبه انسانی دارد، مطالبه دادرسی عادلانه برای عملکرد همه مسئولان گذشته با راهبرد پرهیز از خشونت است. این فرایند یک مطالبه ملی و راهبردی برای امروز و فردای جامعه ما می‌باشد تا زمینه‌های واقع‌بینانه تحقق وفاق ملی برای گذار به دموکراسی و عبور از شرایط کنونی فراهم شود.  

روابط عمومی

نهضت آزادی ایران

پنجم خرداد 1403   

Monday, May 20, 2024

تسلیت نهضت آزادی ایران سانحه سقوط بالگرد رئیس جمهور و همراهان

 

بسمه تعالی
إِنَّـا لِـلَّـهِ وَ إِنَّـا إِلَـیْـهِ رَاجِـعُـونَ


ضایعه درگذشت رئیس جمهور محترم، حجت‌الاسلام ابراهیم رئیسی و هیات همراه ایشان در پی سانحه سقوط بالگرد در ارتفاعات ورزقان در آذربایجان شرقی، مایه تاسف و نگرانی است.

نهضت آزادی ایران، با عنایت به ارزش‌های انسانی، درگذشت ریاست جمهور و همراهان ایشان را به اعضای هیات دولت و خانواده‌های محترم داغدیده تسلیت می‌گوید و از خداوند متعال برای سعادت و به‌روزی ملت ایران یاری می‌طلبد.

نهضت آزادی ایران

31 اردیبهشت 1403

Saturday, May 18, 2024

پاسخ به برخی نقدها

 

 

 

پاسخ به برخی نقدها:*

 

1- چرایی تعامل با روحانیت و ورود روحانیت مبارز در عرصه سیاسی پس از خرداد سال 42؟

 

پاسخ به این سؤال به دفعات قبلاً ارائه شده است. بطور اختصار باید به واقعیت‌های فرهنگی جامعه ایران و نقش روحانیت در جامعه و مدیریت تحولات سیاسی در ادوار گذشته آن توجه شود.

چرا انقلاب مشروطه فقط پس از 14 سال با کودتای 1299 منحرف و رضا خان توسط عوامل انگلیس بر جامعه ما حاکم می‌شود و دو دهه استبداد را بر جامعه ایران حاکم می‌کند؟

چرا دولت ملی دکتر مصدق فقط پس از 28 ماه با کودتای مرداد 1332 با پیگیری عوامل آمریکا و انگلیس ساقط می‌شود؟

محور اصلی گفتمان مهندس بازرگان و همراهان ایشان پس از باز شدن فضای سیاسی در شهریور1320 راهبرد تحولات فرهنگی و اجتماعی برای توسعه انسان محور برای حل دو مشکل زمینه‌های فرهنگی استبداد سیاسی و استبداد دینی بود تا به تدریج این تحول برای توسعه پایدار در ایران فراهم شود.

پیامد اول این تعامل بسیج جامعه مذهبی ایران برای عبور از گام اول در بهمن 57 بود که روشنفکران چنین توانی را نداشتند.

پیامد دوم شکل‌گیری فرایند آگاهی‌بخشی جامعه پس از حاکمیت روحانیت در قدرت و تأثیرات فرهنگ مذهب سنتی در عرصه عمومی و زمینه‌سازی برای یک تحول فرهنگی در جامعه مذهبی در چهار دهه گذشته بوده است. گزارش‌های کارشناسی و پیمایش‌های میدانی نشان می‌دهند که در طول40 سال گذشته به اندازه 400 سال دوران قرون وسطی این فرایند در جامعه ایران طی شده و ادامه مسیر نیز با درایت و کار جمعی طی خواهد شد.

 

2-چرا مهندس بازرگان به رغم پیش‌بینی انحراف از همان آبان 57 در دولت موقت قبول مسئولیت کرد؟

تمام شرایط آن زمان نشان می‌دهند که اگر مهندس بازرگان این مسئولیت را نمی‌پذیرفت، هیچ‌کس توان مدیریت دوران انتقال را نداشت و شرایط ایران با حضور سازمان‌یافته گروه‌های سیاسی مختلف چون حزب توده و گروه‌های مسلحی چون چریک‌های فدائی خلق و مجاهدین خلق و ... شرایط ایران بحرانی‌تر از افغانستان می‌شد.

 

3-چرا مهندس بازرگان و همراهان او در مقابل اعدام‌های بی‌رویه پس از انقلاب نایستادند؟

از همان روز اول آقایان مهندس بازرگان و دکتریزدی برای جلوگیری از اعدام‌های بی‌رویه ایستادند و تشکیل نهاد دادگاه انقلاب یکی از خروجی‌ها این اقدامات بود. جزئیات این اقدامات در اسناد تاریخی نهضت آزادی و خاطرات آنان آمده است.

 

4-چرا مهندس بازرگان با پیش‌بینی حاکمیت روحانیت در قدرت پس از انقلاب برای ایجاد نهاد سیاسی مستقلی از روحانیت در سال های56 و 57 اقدام نکرد؟

اسناد تاریخی نشان می‌دهند که مهندس بازرگان و همراهان ایشان به این ضرورت توجه خاصی داشتند، علاوه بر تشکیل نهاد «جمعیت ایرانی دفاع از آزادی و حقوق بشر» در سال 56 که در این زمینه نقش مهمی در توسعه جنبش اجتماعی و تسهیل روند انقلاب داشت، در چند مورد دیگر در این زمینه اقدام کردند: در آبان 56 مهندس بازرگان پیش‌نویس نامه تاریخی اعتراض و اتحاد موضع علیه شاه تهیه می‌کند تا به امضای دسته جمعی شخصیت‌های ملی و اسلامی مبارز برسد و زمینه اجتماعی نهادی گردد که با مخالفت روبرو می‌شود و فقط با امضای سه تن از رهبران جبهه ملی آقایان دکتر بختیار، دکتر سنجابی و داریوش فروهر ارسال می‌شود. همچنین در اردیبهشت سال 57 نیز «جبهه ملی و اسلامی» از گروه‌ها  و شخصیت‌های مبارز تشکیل می‌شود اما روحانیت حاضر به معرفی نماینده نمی‌شود.

*توضیحات محمد توسلی در برنامه شصت و سومین سالروز تاسیس نهضت آزادی ایران، کلاب هاوس گفتگوهای ملی، 27 اردیبهشت 1403  

 

 

تبیین علل ماندگاری نهضت آزادی ایران

 

 

تبیین علل ماندگاری نهضت آزادی ایران*

مقدمه:

ابتدا به مناسبت شصت و سومین سالروز تأسیس نهضت آزادی ایران یاد بنیان‌گزاران و همه پیشگامان نهضت آزادی به ویژه زنده‌یادان مهندس بازرگان، دکتر سحابی، آیت الله طالقانی، احمد صدرحاج‌سیدجوادی، شهید دکتر چمران، مهندس عزت‌الله سحابی و دکتر ابراهیم یزدی را گرامی می‌داریم و برای همه آنان رحمت بیکران الهی و علو درجات مسألت می‌نماییم.

 

برای تبیین علل ماندگاری گفتمان و فعالیت نهضت آزادی ایران ابتدا اشاره‌ای به علت این ماندگاری و سپس به تبیین تاریخی آن می‌پردازم.

علت اصلی ماندگاری و ادامه نهضت آزادی ایران بینش، منش و دیدگاه راهبردی پیشگامان برای پیگیری مطالبه تاریخی ملت ایران یعنی «آزادی» بوده است. فرایند تلاش‌های فرهنگی، اجتماعی و سیاسی آنان در طول بیش از 80 سال نشان از انسجام، کار جمعی و واقع‌بینی بوده و با مرور زمان حتی مخالفان گذشته آنان با صداقت بر صحت مواضع آنان اعتراف کرده‌ و جمعی حلالیت طلبیده‌اند، در این فرصت مایلم به علل و زمینه‌های تاریخی این فرایند بپردازم.

علت ماندگاری نهضت آزادی ایران در این سخن مهندس بازرگان که اندیشه راهبردی اوست، در بیانیه تأسیس نهضت آزادی ایران در اردیبهشت 1340 منعکس است، آنجا که می‌گوید:

 

"آزادی موهبتی است الهی که خداوند به انسان خلیفه خود اعطا کرده است و هرکس آزادی را بگیرد، بزرگترین جنایت را در حق انسان مرتکب می‌شود."  

" اقتضای اطاعت از «خدا» مبارزه با بندگی غیر او، و شرط سپاس ایزدی تحصیل آزادی برای بکار بستن آن در طریق «حق» و «عدالت» و «خدمت» است. ما باید منزلت و مسئولیت خود را در جهان خلقت بشناسیم تا به رستگاری و پیروزی نائل شویم."

"مردم نگران امنیت هستند، خسته از استبداد و اختناق هشت ساله و رنجور از سختی معیشت و شرمسار از ننگ دزدی و خیانت هیئت حاکمه‌ای که متأسفانه نام ایران و ایرانی را آلوده ساخته است. خواهان سرنوشت بهتر، رهایی از ننگ و نکبت، و استقرار یک حکومت ملی، سازنده ایرانی پاک و آباد و آزاد است."

 تبیین علل: 

برای بررسی و تبیین علل ماندگاری گفتمان پیشگامان نهضت آزادی ایران به اختصار به عوامل زیر در دو بخش اشاره می‌کنم:

 

1-زمینه‌های خانوادگی و شخصیت و سلوک اخلاقی مهندس بازرگان و سایر پیشگامان که از فرزندان انقلاب مشروطه هستند، در عرصه‌های مختلف زندگی فرهنگی، اجتماعی، علمی و سیاسی و همچنین مبانی دیدگاه راهبردی آنان به شرح زیر:

 

* آشنایی با آموزه‌های قرآنی و انتخاب راهبرد «بازگشت به قرآن برای عبور از خرافات مذهبی از همان شهریور 1320.

* آشنایی با ریشه‌های تاریخی بحران‌های فرهنگی و اجتماعی ایران در عرصه‌های «استبداد سیاسی» 2500 ساله و «استبداد دینی» ناشی از خرافات مذهبی هزار ساله، و پیامدهای آن از جمله در چالش‌های فرهنگی و اجتماعی انقلاب مشروطه که پس از 14 سال منجر به کودتای 1299 با مدیریت عوامل وابسته به انگلیس و تجربه دو دهه عملکرد دوران استبداد رضا خان می‌شود،

 

*آشنایی با جوهر تمدن غرب و مدرنیته و تحولات پس از قرون وسطی که زمینه‌های تحولات اجتماعی را در اروپا فراهم ساخت به ویژه در دوران هفت سال تحصیل در اروپا،[1]

 

2- تمرکز بر برنامه‌های واقع‌بینانه و تدریجی از طریق تحولات فرهنگی، اجتماعی و سیاسی برای پیگیری مطالبات راهبردی ملت ایران، علاوه بر«آزادی»، «استقلال، حاکمیت ملت، عدالت و برابری» برای عبور از عوامل توسعه نیافتگی: استبداد سیاسی و دینی، متناسب با شرایط و امکانات هر زمان، به تعبیر آموزه‌های قرآنی، «عمل صالح»:

 

* آغاز تلاش‌های فرهنگی و اجتماعی پس از شهریور بیست، با هدف ایجاد تحول و توسعه انسانی در جامعه از طریق آگاهی‌بخشی و تقویت و تشکیل نهادهای مدنی.[2] از جمله انجمن اسلامی دانشجویان و ایراد سخنرانی به مناسبت‌ها چون "راه طی‌شده" در سال 1326[3]

 

* ضمن پیگیری تلاش‌های فرهنگی و اجتماعی، همکاری با دولت ملی دکتر محمد مصدق در دوران 28 ماهه نهضت ملی ایران در طرح خلع‌ید از شرکت انگلیسی و ملی شدن صنعت نفت.

 

* مشارکت در نهضت مقاومت ملی پس از کودتای 28 مرداد سال 32 و ایستادگی برای پاسداری از گفتمان و راه مصدق و گذار تدریجی از فرهنگ استبدادی. با تجربه چالش‌های همکاری جمعی با گروه‌های سیاسی مختلف در این دوره، تشکیل «متاع» (مکتب-تربیتی-اجتماعی-عملی) و ایجاد نهادهای مدنی چون انجمن اسلامی مهندسین، پزشکان، معلمان، بانوان، شرکت سهامی انتشار و...

 

* پیگیری تشکیل جبهه ملی دوم در شرایط سال 39 توسط کادرهای تربیت‌شده نهضت مقاومت ملی و تلاش برای تداوم راه مصدق برای تأمین آزادی و استقلال ایران با کار جمعی،

 

* تأسیس نهضت آزادی ایران یا «جنبشی برای آزادی» در اردیبهشت سال1340 با حمایت و پشتیبانی دکتر مصدق در راستای تداوم تلاش‌های فرهنگی و اجتماعی گذشته و متشکل ساختن کادرهای تربیت‌شده در نهادهای مدنی و سیاسی دو دهه گذشته و هماهنگ با برنامه‌های تحولات فرهنگی و اجتماعی که ریشه در باورهای مذهبی جامعه دارد.

 

* تقویت جنبش اجتماعی با تعامل تعالی‌بخش با روحانیت مبارز و ایستادگی در قبال استبداد سلطنتی و  بازداشت سران و فعالان نهضت آزادی ایران در سال 1341 و برگزاری دادگاه نظامی و محاکمه آنان و سخنرانی تاریخی مهندس بازرگان «چرا مخالف استبداد هستیم و چرا دچار استبداد شدیم»[4] و تحمل احکام سنگین زندان.

 

*در شرایط انسداد سیاسی پس از خرداد 42 که ادامه تلاش‌های قانونی نهضت آزادی امکان‌پذیر نبود، حمایت از جنبش انقلابی همراهان و فرزندان نهضت آزادی ایران.

 

* در تداوم جنبش اجتماعی فراگیر ملت ایران، به رغم سرکوب جنبش مسلحانه در شرایط انسداد سیاسی، پس از سال‌های 54 تا 57  با حضور قاطبه ملت ایران و مشارکت عموم گروه‌های سیاسی در بهمن 57 عبور از گام اول یعنی استبداد سلطنتی با رهبری آقای خمینی که نقش اصلی در بسیج جامعه مذهبی ایران داشت، همان مطالبات تاریخی ملت ایران یعنی «آزادی، استقلال و حاکمیت ملت» با عنوان «جمهوری اسلامی» در رفراندم 12 فروردین سال 1358 با حدود 98 درصد آراء مردم تأیید شد و سپس در پیش‌نویس قانون اساسی مصوب دولت موقت برای نظام جمهوری اسلامی تبلور پیدا کرد که ابتدا مورد تایید آقای خمینی نیز قرار گرفت. اما در مراحل بعد بدون هیچ‌گونه سابقه در ادبیات دوران انقلاب، در آذر 1358  با اضافه شدن اصل «ولایت فقیه» و سپس در سال 1368 با اضافه شدن «ولایت مطلقه فقیه» در قانون اساسی جدید از آن مطالبات انقلاب 1357 کاملا منحرف شد.

 

* مهندس بازرگان با آگاهی از سرنوشت حاکمیت روحانیت در قدرت و چشم‌انداز انحرافی که می‌دید، با توجه به فضای سیاسی ایران که عموم جامعه مذهبی ایران طرفدار آقای خمینی بودند، در فرصت‌های مناسب با تلنگرهایی به رسالت آگاهی‌بخشی خود عمل کرد. از جمله در نوفل‌لوشاتو با یاران نهضت آزادی در اروپا[5]، در هنگام پذیرش حکم نخست وزیری 15 بهمن 1357 و رفراندوم قانون اساسی در12 فروردین 58 و پذیرش مسئولیت خطیر دولت موقت برای دوران گذار، اما به رغم همه چالش‌ها و خلف وعده‌ها هرگز خم به ابرو نیاورد و همان نگاه راهبردی آگاهی‌بخشی گذشته خود را متناسب با شرایط، برای عبور از گام دوم استبداد دینی[6] تا سال 73 بطور مستمر پیگیری کرد.

 

 * در 200 اثر مهندس بازرگان در 16 سال پس از انقلاب یک محور اصلی، عبور از استبداد دینی با جدایی نهاد دین از حکومت و تحقق آزادی، دیده می‌شود. به عنوان نمونه: اثر گمراهان در سال 63 ، ناگفته‌های بعثت در سال 64 ، آخرت و خدا هدف بعثت انبیاء در سال 71 و نهایتاً بعثت و آزادی در سال 73.

 

* مواضع نهضت آزادی ایران نیز در چهار دهه گذشته در راستای همین راهبرد و گفتمان پیشگامان تداوم داشته است. مواضع واقع‌بینانه در مورد جنگ تحمیلی هشت ساله و مواضع روشن و کارشناسی در زمینه نظریه ولایت مطلقه فقیه[7]، استفاده از فرصت انتخابات برای آگاهی‌بخشی و نهایتاً پس از سال 96 و مشاهده زمینه‌های انسداد سیاسی کامل، بازگشت به همان راهبرد تاریخی تداوم تحول انسان‌محور با عنوان «اصلاحات جامعه‌محور» برای توانمندسازی جامعه و عبور از اسبتداد دینی با استفاده از ظرفیت‌های قانون اساسی، بصورت خشونت پرهیز و در راستای منافع ملی است که در بخش بعدی، برنامه تفصیلی آن ارائه خواهد شد. [8]

 

جمع‌بندی:

فرایند طی‌شده از انقلاب مشروطه و مواضع و رویکرد اخلاق‌مدار و واقع‌بینانه پیشگامان نهضت آزادی ایران پس از شهریور1320، با تأکید بر مطالبه «آزادی» و نفی «استبداد»، هماهنگ با تحولات فرهنگی و اجتماعی و ظرفیت‌های اجتماعی در مقاطع مختلف، علت ماندگاری و تداوم نهضت آزادی ایران را نشان می‌دهد. امروز با توجه به آگاهی بالای جامعه ایران و پیوندهای تاریخی مردم به وحدت سرزمینی «ایرانیت» و فرهنگ غالب جامعه «اسلامیت» و مطالبات تاریخی مردم «آزادی و حاکمیت ملت» که در شعارها و آرمان‌های انقلاب اسلامی 57 نیز برجسته بود و در قانون اساسی مصوب دولت موقت هم تبلور داشت، به نظر راقم این سطور گفتمان بازرگان و نهضت آزادی ایران، که ادامه همان «راه مصدق» است، بیشترین تأثیرات را در تحولات آینده جامعه متکثر کنونی ایران برای عبور از انحراف پیش‌آمده پس از انقلاب 57، سرانجام با وفاق ملی برای گذار به دموکراسی و توسعه ایران، خواهد داشت.

* متن سخنرانی محمد توسلی در برنامه شصت و سومین سالروز تاسیس نهضت آزادی ایران، کلاب هاوس گفتگوهای ملی، 27 اردیبهشت 1403

 

 

 

 

 



[1] برای تفصیل به «شصت سال خدمت و مقاومت» خاطرات مهندس مهدی بازرگان در گفتگو با سرهنگ غلامرضا نجاتی، انتشارات رسا، 1377، مراجعه شود  

[2] این راهبرد به استناد آموزه‌های قرآنی: که خدا وضع هیچ جامعه‌ای را تغییر نخواهد داد تا آنگاه که تحولی در بینش و منش خود ایجاد کنند ( إِنَّ اللَّهَ لا یُغَیِّرُ ما بِقَومٍ حَتَّى یُغَیِّرُوا ما بِأَنفُسِهِم، سوره رعد/11) 

[3] به 35 جلد مجموعه آثار مهندس بازرگان تنظیم و منتشر شده توسط بنیاد فرهنگی مهندس بازرگان مراجعه شود.

[4] مجموعه آثار جلد 6 بنیاد فرهنگی مهندس مهدی بازرگان

[5]  خاطرات آقای مهدی نواب «در جستجوی آرمان‌ها»، جلد اول، صفحه 289، انتشارات کویر،.1400 

[6] میرزای نائینی از مراجع دوران انقلاب مشروطه تاکید می‌کند که استبداد دینی بسیار پیچیده‌تر از استبداد سیاسی است.

[7] به نشریه «تفصیل و تحلیل ولایت مطلقه فقیه» فروردین 1367 و پنج نشریه قبل و بعد از برگزاری رفراندم قانون اساسی سال 1368 مراجعه شود که در جمع‌بندی آنها آمده است:«نهضت آزادی ایران قانونی نبودن شرایط برگزاری انتخابات و مراجعه به آراء عمومی را نشان داده، عدم مشروعیت نتایج را اعلام نموده، و از مشارکت در آنها خودداری کرده است.

[8] به مجموعه آثار نهضت آزادی ایران پس از تأسیس که در سایت آن قابل دسترسی است مراجعه شود.

Wednesday, May 1, 2024

تسلیت نهضت آزادی ایران به مناسبت درگذشت برادرآقای مهندس میثمی:

 

تسلیت نهضت آزادی ایران به مناسبت درگذشت برادرآقای مهندس میثمی:

بسمه تعالی

برادر ارجمند جناب آقای مهندس لطف‌الله میثمی

درگذشت شادروان مهندس فضل‌الله میثمی برادر بزرگوارتان را به شما و خاندان محترم میثمی صمیمانه تسلیت می‌گوییم.

ضمن آروزی سلامتی و توفیق تداوم خدمت برای جنابعالی و خاندان محترم میثمی برای آن شادروان آمرزش و رحمت بیکران الهی خواستاریم.

                                                                                   نهضت آزادی ایران

12 اردیبهشت 1403