Friday, January 12, 2018

کانون مکانی مناسب برای تمرین کار جمعی است

گفت و گو با مهندس محمد توسلی:
کانون مکانی مناسب برای تمرین کار جمعی است
عصر یک روز پاییزی در منزل مهندس محمد توسلی‌حجتی حضور یافتیم تا با او به گفت و گو بنشینیم و از تجربه‌های ایشان در عرصه‌های مختلف بهره ببریم.مهندس توسلی از فارغ‌التحصیلان قدیمی، سال 1340، دانشکده فنی است. وی نخستین شهردار تهران پس از انقلاب اسلامی بود و کارنامه پرباری در زمینه فنی و اجتماعی دارد. حاصل این گفت و گو را در پی می خوانید.
خبرنامه: جناب مهندس لطفا ابتدا خودتان را معرفی کنید و اندکی از سوابق تحصیلی و شغلی خود را بیان فرمایید.
مهندس توسلی: متولد سال 1317 در محله سنگلج نزدیک میدان حسن‌آباد تهران هستم. دبستان را در مدرسه قابوس و دقیقی خیابان شاپور گذراندم. دوره دبیرستان را در دبیرستان رهنما خیابان فرهنگ، از دبیرستان‌های شناخته شده تهران در آن زمان تحصیل کردم. این دبیرستان به نام عبدالحسین رهنما (از پایه‌گذاران دانشکده فنی) نامگذاری شده بود. سال 1336 در رشته راه و ساختمان وارد دانشکد فنی شدم.
در دوران نوجوانی علاوه بر تحصیل هم با زبان عربی و معارف اسلامی آشنا شدم و هم در کارگاه حرفه‌ای جمعیت شیروخورشید آن زمان در دوره دبستان و دبیرستان شرکت کرده بودم.در دوره دبیرستان در کلاس‌های مشبک‌کاری آن جمعیت تدریس می‌کردم و نقشه‌های آن را چاپ کردم که در کلاس‌های آموزش حرفه‌ای دبیرستان‌ها مورد استفاده قرار می‌گرفت. اما با ورود به دانشکده فنی و حجم زیاد کار و درس‌های دانشکده اجبارا این کارها را رها کردم.
طی این دوره 4 سال دانشکده فنی تاثیر بسیاری در رشد فکری و اجتماعی من داشت. رخدادهای دانشکده فنی و دانشگاه تهران در آن برهه زمانی بخش مهمی از تاریخ این دانشگاه را تشکیل می‌دهد که در فرصت دیگری می‌توان به آن پرداخت.
در پایان دوره تحصیلی دانشکده شاگرد دوم شدم. همان موقع تصمیم گرفتم برای ادامه تحصیل به خارج از کشور بروم. از دانشگاه اشتوتگارت آلمان پذیرش دکترای حمل و نقل و ترافیک گرفتم. بعد از قبولی در امتحان زبان آلمانی و همکاری با شرکت گاما به خارج از کشور رفتم. شرکت گاما پیمانکاری است که ساختمان پلاسکو را ساخته بود. بعد از فارغ‌التحصیل شدن یک سال در تکمیل پروژه لوله‌کشی شهر بجنورد آن شرکت که کار کردم و مهر سال 1341 به خارج از کشور رفتم.
بعد از دو ماه از حضورم در آلمان از طرف دبیر سازمان دانشجویان دانشگاه تهران آقای ابوالحسن بنی‌صدر به عنوان نماینده برای کنگره کنفدراسیون در لوزان معرفی شدم. بنابراین این افتخار را داشتم که به عنوان اولین نماینده دانشگاه تهران در کنگره کنفدراسیون شرکت کنم و پیام دانشجویان دانشگاه تهران را که پیام وحدت یعنی اتحاد، مبارزه و پیروزی بود، در آنجا مطرح کنم. این کنگره ژانویه 1963 در شهر لوزان سوئیس تشکیل شده بود.
چند ماه پس از ثبت نام در دانشگاه فنی اشتوتگارت مقررات آلمان عوض شد و گفتند باید همه درس‌های مهندسی را دوباره مرور کنم. از همان جا تصمیم گرفتم به آمریکا بروم. بنابراین از دانشگاه ایلینوی واقع در اوربانا پذیرش گرفتم و در سال 1342 به آمریکا رفتم و در رشته راه و ترافیک کارشناسی‌ارشد (MS) گرفتم. در آن زمان یعنی بعد از 15 خرداد 42، شرایط سیاسی ملتهب ایران، باعث شده بود برخی از دوستان ما مثل دکتر چمران، دکتر یزدی، به این نتیجه رسیده بودند که بعد از بسته شدن فضای سیاسی باید دانش مبارزه گفتمان آن زمان را از خارج از کشور به داخل منتقل کرد.
این مساله موجب شد که درسم را متوقف کنم و برای آموزش‌های چریکی به مصر بروم. سه ماه دوره آموزشی من در مصر بود. محل ماموریت من بغداد بود. اتفاقا زمانی به بغداد رفتم که دو هفته بعد امام خمینی از بورسای ترکیه به عراق تبعید شد. بنابراین در آن 6 ماه من جزو اولین کسانی بودم که با امام خمینی ارتباط نزدیک داشتم. این پروژه ما، «سماع»، به دلایل مختلف متوقف شد و من مجبور شدم به آلمان برگردم. چون از آمریکا مستر داشتم، دانشگاه اشتوتگارت مدرکم را برای پذبرش دوره دکتری پذیرفت و مقدمات دروس دکتری را آغاز کردم. دو سال در دوره دکتری تحصیل کردم. وقتی به استاد راهنما پرفسور شلومس که از استادان برجسته آن دانشگاه بود، گفتم می‌خواهم پایان‌نامه دکترایم را در زمینه ترافیک تهران تهیه کنم، با آن احساس وطن‌دوستی آلمانی‌ها بسیار استقبال کرد و من برای تهیه پایان‌نامه دکتری به تهران برگشتم.
البته من به لحاظ سیاسی شرایط ویژه‌ای داشتم. با این حال این ریسک را پذیرفتم و سال 1346 به ایران برگشتم. جمع‌آوری اطلاعات ترافیک را از وزارت کشور و شهرداری تهران آغاز کردم. استاد احمد حامی در همان زمان از من خواستند که به دانشکده فنی بیایم و کنفرانسی از آموخته‌هایم را برای دانشجویان ارایه دهم. در همان تالار رجب‌بیگی مبانی علم ترافیک و مشکلات تهران را ارایه دادم. بسیاری از مشکلات امروز تهران را در همان ارایه پیش‌بینی کردم. پس از آن آقای مهندس عبدالحسین ابراهیمی قایم‌مقام آقای مهندس جواد شهرستانی شهردار وقت تهران از من خواستند که با شهرداری همکاری کنم. فرصت خوبی بود که هم پایان‌نامه‌ام را به اتمام برسانم و هم با شهرداری همکاری کنم. پس از سه ماه در مکاتبه با ساواک مشخص شد که من هم ممنوع‌الاستخدام هستم و هم ممنوع‌الخروج.
خبرنامه: یعنی پس از این دوره اجازه فعالیت به شما داده نشد؟
مهندس توسلی: خیر! من در آن زمان تازه برگشته بودم و ازدواج کردم و نیاز به کار و درآمد داشتم. ولی در شهرداری نمی‌توانستند به من حقوق بدهند. به لحاظ تجربه کاری من در آلمان در یک دفتر مشاوره مهندسی رشته راه و ترافیک کار کردم. در آمریکا هم در دانشگاه ایلینوی در آزمایشگاه ترزاقی در رشته قیر و آسفالت کار کردم. چند ماه نیز در اداره راه ایالت ایلینوی آمریکا در زمینه طراحی راه کار کردم. در آنجا با مبانی طراحی تقاطع‌های غیرهم‌سطح و ترافیک آن آشنا شدم. بنابراین علاوه بر تحصیلات تکمیلی، در زمینه حرفه‌ای نیز تجربه داشتم.
در دوره کار در شهرداری، وقتی مشاوران، پروژه‌هایشان را می‌آوردند به جای اینکه در جایگاه کارفرما ایراد بگیرم، بیشتر به آنان مشاوره و راهنمایی می‌دادم. یکی از مشاوران آن زمان آقای مهندس بزرگ‌زاد در مهندسین مشاور راهور، از مدیران کل وزارت راه بودند. ایشان به توصیه مهندس اصفیا، رییس سازمان برنامه وقت مهندسین مشاور راهور را تشکیل داده بودند. ایشان بسیار باهوش بودند. وقتی ایشان متوجه وضعیت من شدند، از من برای کار در راهور دعوت کردند و من از سال 1347 کارم را در راهور آغاز کردم. در این شرکت پروژه‌های متعددی با وزارت راه و شهرداری تهران داشتیم و کم کم به جایگاه مدیریت و سهامدار در این شرکت ارتقا پیدا کردم. سال 50 به دلیل کمک به مجاهدین خلق به همراه مهندس سحابی و آیت‌الله هاشمی رفسنجانی بازداشت شدم. آقای مهندس بزرگ‌زاد چنان شخصیتی داشتند که در زمانی که بازداشت شدم و حدود یک سال در حبس بودم، برای ملاقات من به زندان قزل‌قلعه می‌آمدند. به رغم آن شرایط دو بار به ملاقات من آمدند و حقوق ماهانه مرا به خانواده‌ام پرداخت می‌کردند و با همسرم تماس می‌گرفتند که اگر به خودرو نیاز دارند، تامین کنند. منظورم توصیف شرایط انسانی آن زمان است. امروز کمتر شاهد چنین برخوردی هستم. به خصوص در فضای دانشگاه وقتی کسی مشکلی پیدا می‌کند،‌ معمولا افراد فاصله می‌گیرند.
من از سال 46 که به ایران برگشتم با توجه به بسته بودن فضای سیاسی به همراه مهندس بازرگان بیشتر به کار فرهنگی اجتماعی مشغول شدیم. از سال 1354 که تغییر مواضع در سازمان مجاهدین پدید آمد ما برای ورود به عرصه سیاسی احساس مسئولیت کردیم. به خصوص از سال 1355 و 1356 بیشتر وقت ما صرف کارهای سیاسی و مدیریت رخدادهای آن دوران می‌شد. هم در جمعیت ایرانی دفاع از آزادی و حقوق بشر و هم در نهضت آزادی ایران و هم در دیپلماسی انقلاب. دیپلماسی انقلاب یکی از رخدادهای مهم است که کمتر به آن پرداخته شده است. یعنی اگر مهندس بازرگان، دکتر سحابی و ... ، یعنی جمعی که از سوی نهضت آزادی انتخاب شده بودند با آمریکا مذاکره نمی‌کردند و با مذاکرات خود زمینه کاهش حمایت آمریکا از شاه را فراهم نمی‌کردند یا دیپلماسی انجام شده در پاریس، انقلاب هرگز به این شکل پیروز نمی‌شد.
بنابراین در بسیاری از رویدادهای 1357 بنده نقش مدیریتی داشتم. مثل نماز عید فطر در تپه‌های قیطریه، راهپیمایی‌های تاسوعا و عاشورا و برنامه استقبال از امام که مسئول تبلیغات ستاد آنها بودم.
بعد از پیروزی انقلاب، 8 اسفند 1357، مسئولیت اداره شهر تهران به من واگذار شد. دو سال اول انقلاب دوره خاصی در مدیریت شهر تهران بود. نیازمند به مدیریت در شرایط بحرانی آن دوران بودیم. مدیریت تهران در آن دوره بی‌ثباتی برای تثبیت انقلاب نقش حیاتی داشت. من علاوه بر مسایل مهندسی هم در سطوح مختلف اجتماعی تجربه کار مدیریتی داشتم و هم حدود 10 سال با شهرداری تهران کار می‌کردم. این سوابق و تجربیات سبب شد در دو سال اول انقلاب با وجود ناملایمات و موانع بسیار، شهر تهران به لحاظ مدیریتی و فنی، کارنامه قابل قبولی داشته باشد.
من بعد از دولت موقت،در دولت بنی‌صدر استعفا دادم نپذیرفتند. در دولت شهید رجایی هم استعفا دادم باز نپذیرفتند. در نهایت با توجه به مشکلات پیش آمده، مستقیما به امام خمینی استعفایم را تقدیم کردم و نهایتا آقای مهدوی کنی که در آن زمان وزیر کشور بود، پذیرفت. بعد از شهرداری با توجه به بسته شدن فضای سیاسی، به خصوص خشونت‌های سال 60 و اعتباری که نهضت آزادی از جمله مهندس بازرگان و دکتر سحابی و بقیه داشتند، بخشی از وقتم را صرف کارهای سیاسی کردم. مجموعه با ایستادگی که کرد باعث شد فضایی پدید آید که در نهایت در دوم خرداد 1376 مردم با رای اعتراضشان آقای سید محمد خاتمی را به ریاست جمهوری انتخاب کردند.
سال 1367 بعد از بیانیه «هشدار» که با امضای مهندس بازرگان در ارتباط با مخاطرات تداوم جنگ داده شد؛ دفتر نهضت آزادی بسته شد و سه نفر از جمله بنده بازداشت شدیم و 8 ماه و نیم در زندان بودیم. در سال 1369 نیز در ارتباط با نامه 90 امضایی که خطاب به آقای رفسنجانی نوشته شد، باز هم بازداشت شدیم.
از سال 1369 تصمیم گرفتم شرکت مهندسین مشاور تاسیس کنم که به خاطر  دستگیری تا سال 71 به تاخیر افتاد. از سال 1371 مهندسین مشاور گذرراه را تاسیس کردم. در ابتدا درجه‌بندی شرکت حمل و نقل و ترافیک بود، سپس درجه‌بندی راه و فرودگاه را اضافه کردیم. به دلیل سابقه طولانی، درجه‌بندی‌های شرکت ما عموما یک هست.
از سال 1371 تا کنون در همکاری با وزارت راه و شهرداری‌های شهرهای مختلف سعی کرده‌ایم دانش خود را هم به پروژه‌های ملی منتقل کنیم و هم در تدوین آیین‌نامه‌های مختلف همکاری کنیم.
در این مدت تعداد زیادی از پروژه‌‌های حمل و نقل و ترافیک شهرهای مختلف و مطالعات فرودگاهی را انجام داده‌ایم. از جمله نخستین مطالعات طرح حمل و نقل و ترافیک را به شکل دستی در شهر قم انجام دادیم.
کوشش کرده‌ایم در قالب مهندسی مشاور و کارشناسی، دانش و تجربه بشری را در آیین‌نامه‌ها و مقالات علمی منعکس کنیم و دانش خود را در اختیار مدیران کشور قرار دهیم. به همین مناسبت دفتر ما همیشه به عنوان محلی برای مشورت مدیران شهری مطرح بوده است. سعی کرده‌ایم به عنوان یک وظیفه اجتماعی این مشورت را بدون چشم‌داشت ارایه دهیم. همچنین کوشش کرده‌ایم به‌رغم مشکلات بر سر راه رعایت اخلاق حرفه‌ای، اخلاق حرفه‌ای فنی را در مهندسین مشاور گذرراه نهادینه کنیم. بنابراین کارهایی را پذیرفته‌ایم که مفید باشد. چه‌بسا کارهای پردرآمدی به ما پیشنهاد می‌شد که به دلیل غیرمفید بودن، نمی‌پذیرفتیم. گاهی به خاطر رعایت اخلاق حرفه‌ای بهای سنگینی هم پرداخته‌ایم. برخی از کارفرماها اخلاق و سلامت حرفه‌ای را نمی‌پذیرفتند؛ اما ایستادگی کرده‌ایم و تسلیم خواسته‌های نامشروع پیمانکاران و کارفرمایان نشده‌ایم. همه ما را به عنوان مشاوری می‌شناسند که خلاف اخلاق مهندسی عمل نمی‌کنیم.
خبرنامه: چه پروژه‌هایی را در دست اجرا داشته‌اید؟
مهندس توسلی: در حال حاضر پروژه‌هایمان بسیار کم شده است. البته این یک حسن است. چرا که شرکت‌هایی که پروژه‌های زیادی داشتند، بسیار تحت فشار قرار گرفته اند و مجبور شده‌اند شرکت خود را تعطیل کنند.  مطالعات و طراحی و نظارت بسیاری از پروژه‌های بزرگ شهر تهران را ما بر عهده داشته‌ایم. برای مثال تقاطع نیایش- چمران. بزرگراه کردستان تا نیایش که البته هنوز تکمیل نشده است. همچنین مطالعه و نظارت بر توسعه فرودگاه تبریز. مطالعات و نظارت بر توسعه فرودگاه‌های مهرآباد و بجنورد را نیز در گذشته در دست اقدام داشته‌ایم. زیرگذر جوادیه از جمله پروژه‌های اخیر ماست که به تازگی افتتاح شده است. حجم بسیار زیادی از پروژه‌های ما، پروژه‌های مطالعات ترافیکی است. مثلا گره‌های ترافیکی غرب تهران و راهکارهای اصلاحی آن را مطالعه کرده‌ایم. ساماندهی و برنامه‌ریزی شبکه بزرگراهی تهران را بررسی و مطالعه کرده‌ایم. پروژه‌هایی مثل بزرگراه امام علی که مشاور مادر آن پروژه نیز بودیم. اما با تغییر مدیریت خواستند با توجه به محدودیت منابع تغییراتی در طرح اولیه بدهند و ما نخواستیم تاییدکننده آن باشیم و در نتیجه ما از کار کناره گرفتیم. البته مطالعات، طراحی و نظارت بر اجرای ادامه امام علی از آزادگان تا شهر ری را ما انجام داده‌ایم. در نقاط دیگری از تهران نیز پروژه‌هایی را مطالعه و اجرا کرده‌ایم. با وزارت راه علاوه بر طرح‌های مطالعاتی در استان‌های مختلف بر اجرای آنها نظارت داشته و هم اکنون نیز ادامه دارد. در حال حاضر در جزیره کیش نظارت بر اجرای توسعه باند جنوبی فرودگاه و چند پروژه مطالعاتی دیگر و همچنین مطالعه و نظارت بر توسعه فرودگاه جاسک را در دست اقدام داریم.
خبرنامه: لطفا از دانشکده فنی و تجربه تحصیل خود در این دانشکده بفرمایید.
مهندس توسلی: من فکر می‌کنم ما باید خاطراتمان از دانشکده فنی را از چند جهت بازگو کنیم. یک جنبه فضای مدیریتی و کادر فنی دانشکده فنی است. از مهندس عبدالحسین رهنما که پایه‌گذار دانشکده فنی بود و دیگر مدیران دانشکده فنی، شخصیت‌هایی مثل مهندس بازرگان و دوران مهندس ریاضی. در زمان تحصیل ما مهندس ریاضی رییس دانشکده بودند. من خاطرات بسیاری از آن دوران دارم. استادان آن زمان ما در دانشکده فنی، استادان برجسته‌ای بودند. همه در رشته خود برجسته بودند. هم به لحاظ علمی و تئوری و هم به لحاظ فنی و اجرایی برجسته بودند. در واقع ارتباط  خوبی بین دانشگاه و صنعت وجود داشت.
خبرنامه: به نظر شما شرایط دانشکده فنی در مقایسه با آن زمان چه تفاوتی کرده است؟
مهندس توسلی: امروز کمتر می‌بینم، استادان دانشگاه در صنعت هم فعال باشند. آن زمان مهندس فروغی به ما معماری تدریس می‌کرد. ایشان استاد اصلی دانشکده معماری بود و جایگاه ویژه‌ای در معماری کشور داشت. مهندس جفرودی به ما درباره ماشین‌آلات راهسازی تدریس می‌کرد و خود شرکت بزرگ پیمانکاری داشت. این ارتباط بسیار به چشم می‌آمد. یا مهندس اربابی یا مهندس حامی. در واقع این شرایط استادان دانشکده فنی را متمایز می‌کرد. حداقل در مقیاس آن زمان. حجم کار در دوره تحصیل ما آنقدر زیاد بود که از صبح تا ساعت 10 شب در دانشکده بودیم. این حضور پررنگ در دانشکده، باعث انس و الفتی بین دانشجویان می‌شد. این یکی دیگر از ویژگی‌های آن دوره بود. یکی دیگر از ویژگی‌های بارز آن دوره امید در بین دانشجویان بود. به نظرم در فضای دانشگاه‌ها امید وجود داشت. چون مدیریت دانشگاه‌ها استقلال داشتند و اگر در فضای دانشگاه، داشجویانی بازداشت می‌شدند و برمی‌گشتند، مدیریت دانشگاه از دانشجویان استقبال می‌کرد. در حالی که امروزه اگر کسی بازداشت شود و برگردد معمولا با محدودیت روبرو می‌شود.
پیامد استقلال دانشگاه و فضای آزاد برای نهادهای مدنی این بود که شخصیت دانشجو رشد می‌کرد و فارغ‌التحصیلان شخصیتی خلاق داشته و مدیران لایقی می‌شدند. نگاه کنید در آن زمان چه شخصیت‌هایی در دانشکده فنی تربیت شدند. افرادی مثل دکتر چمران، مهندس سحابی، مهندس صباغیان و ... شخصیت‌هایی که توانسته‌اند سالیان سال در راستای منافع و مصالح کشور و اعتقادات خود حرکت و فعالیت کنند و خسته هم نشوند. امروز فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌های ما در چه وضعیتی هستند؟ آمار رسمی نشان می‌دهد که هر سال 180 هزار نفر از دانشجویان بااستعداد دانشگاه‌های کشور مهاجرت می‌کنند؛ علقه‌ای به کشور ندارند. در حالی که در زمان ما دانشجویان هم علقه ملی داشتند هم مذهبی و هم اجتماعی.
دلیلش همین استقلال دانشگاه بود. استقلال دانشگاه باعث می‌شود، فضای بازی در دانشگاه باشد که دانشجویان در آن فضا بتوانند تنفس کنند. البته این مساله مطلق نیست. افت و خیز دارد. از سال 1336 در روز 16 آذر رسم بر این بود که دسته گلی در دانشکده می‌گذاشتند و یک نفر از دانشجویان سکوت اعلام می‌کرد؛ با علم بر اینکه آن فرد بازداشت می‌شود. با این حال یادبود 16 آذر همواره در دانشگاه گرامی داشته می‌شد. اما از سال 1339 که در آمریکا کندی رییس جمهور بود و فضای باز سیاسی در ایران مطرح شد و جامعه تا حدودی باز شد، توانستیم به مناسبت گرامیداشت یاد شهدای 16 آذر راهپیمایی در محوطه دانشگاه داشته باشیم. در سال 40 و 41 با توسعه جنبش دانشجویی نمایندگان کنفرانس بین‌المللی دانشجویان (ISC) به ایران آمدند و نشریاتی در زمینه جنبش دانشجویی ایران چاپ کردند. 16 آذر را به عنوان روز جهانی دانشجو اعلام کردند. من همان سال با نمایندگان این کنفدراسیون در لوزان دیدار داشتم و از آنان بابت اقداماتی که برای دانشگاه تهران انجام دادند تشکر کردم. این فضا به طور قابل ملاحظه‌ای در دانشکده فنی نیز منعکس بود. به خصوص با توجه به حضور شخصیت‌هایی مثل مهندس بازرگان، انجمن اسلامی دانشجویان در دانشکده فنی نسبت به سایر دانشکده‌ها بسیار فعال‌تر بود.
برای اهمیت استقلال دانشگاه در آن زمان می‌خواهم یک مثال از سال 33 بزنم. در آن سال بعد از کودتای 28 مرداد تعدادی از استادان دانشگاه به قرارداد کنسرسیوم اعتراض کردند. خواستند تا استادانی که این اعتراض را امضا کرده بودند، از دانشگاه اخراج کنند. دکتر سیاسی رییس دانشگاه تهران حاضر نشد احکام آنان را امضا کند. یا در بهمن سال 1340 که کماندوها به دانشگاه تهران حمله کردند، دکتر فرهاد، رییس وقت دانشگاه تهران، یک بیانیه تاریخی داد. در این بیانیه تصریح می‌کند که کماندوها بدون دلیل و بدون هماهنگی با ما به دانشگاه آمدند دانشجویان و استادان را زدند و آزمایشگاه‌ها را تخریب کردند و به این دلیل ما دیگر نمی‌توانیم به کارمان ادامه بدهیم. رییس دانشگاه چنان موقعیتی داشت که می‌توانست در مقابل این گونه تصمیمات خارج از دانشگاه بایستد. هر چند در آن شرایط این اقدام توسط شاه علیه امینی انجام شد و دانشگاه می‌بایست تاوانش را می‌داد.
من امیدوارم، این امید در بین دانشجویان ما تقویت شود. به عنوان نمونه من اگر در سال 40 شاگرد اول نشدم به عنوان شاگرد دوم به آینده‌ام امید داشتم و برای ادامه تحصیل برنامه‌ریزی کردم.
این خیلی مهم است که اگر ما گذشته را بازگو می‌کنیم، نقاط ضعف و قوت آن را هم بگوییم. همینطور نقاط ضعف و قوت امروز را هم بگوییم و کوشش کنیم که این نقاط ضعف از بین برود. انشاءالله وزیر محترم جدید علوم، دکتر غلامی، بتواند استقلال دانشگاه‌ها را به نحوی تامین کند که فضای بانشاط و باامیدی را به وجود آورند تا فارغ‌التحصیلان ما بتوانند برای آینده کشور افراد لایق‌تر و مفیدتری تربیت بشوند و بتوانند در برنامه‌های توسعه ملی نقش فعالی داشته باشند.
خبرنامه: آقای مهندس با توجه به اینکه شما هم شهردار بودید و هم در زمینه ترافیک تجربه دارید، چه راهکاری برای برون‌رفت تهران از مشکل ترافیک پیشنهاد می‌کنید؟
مهندس توسلی: من در طول این چهار دهه طی مصاحبه‌ها و هم یادداشت‌های طولانی داشته‌ام در این خصوص این راهکارها را ارایه داده‌ام. به طور خلاصه، راهکار جهانی برای حل معضل ترافیک شهرها در سه محور متمرکز است؛ تقویت حمل و نقل عمومی، به خصوص حمل و نقل ریلی و مترو؛ دوچرخه‌سواری و پیاده‌روی. این سه راهبرد تا سال 1970 برای کشورهای در حال توسعه بود. از سال 1970 کشورهای توسعه یافته از جمله در آمریکا و اروپا و کشورهای شرق آسیا نیز به طور جدی این راهبردها را دنبال می‌کنند.

خبرنامه: بسیار صحیح. در خصوص مترو راهکار قابل اجرایی است. اما دوچرخه‌سواری و پیاده‌روی برای شهرهای کوچک اجرایی به نظر می‌رسد، اما برای شهر بزرگی مثل تهران این دو کار، بسیار سنگین است.
مهندس توسلی: بله، برای پاسخ به این گونه سوالات کتابی را درباره دوچرخه‌سواری تدوین کرده‌ایم که در سال 1382 توسط سازمان حمل و نقل و ترافیک شهرداری تهران چاپ شده است. ما در آن کتاب همه مسایل اجتماعی و فنی را به تفصیل توضیح داده‌ایم. مثلا در شرایط اروپا که هم شهرهای بزرگ دارد و هم شهرهای کوچک و هم شهرهایی که کوهستانی و سرد است. در آلمان به طور متوسط 12درصد از سفرهای شهری با دوچرخه انجام می‌شود. شهرهای کوچک‌تر بیشتر و شهرهای بزرگ‌تر کمتر. در این کشورها دوچرخه به عنوان یک سیستم حمل و نقل شهری و با بهره‌گیری از امکانات آی‌تی مثل اسنپ، کار می‌کند. در شهر های هلند و دانمارک 70درصد سفرهای شهری با دوچرخه انجام می‌شود. در شهرهای بزرگی مثل پاریس، متروی شهر به قدری گسترده است که فاصله ایستگاه‌ها از یکدیگر حداکثر 300 متر است. بنابراین از هر نقطه شهر به راحتی پیاده به مترو دسترسی وجود دارد. بیش از 40درصد سفرهای شهری در پاریس با مترو انجام می‌شود. در تهران الان این رقم 12درصد است. سفرهای خودرو چیزی حدود 20درصد است. در تهران شاید بیش از 60درصد باشد.
در چین که در گذشته دوچرخه یکی از سیستم‌های حمل و نقل بوده است، در همه شهرها دوچرخه به شکل اسنپ وجود دارد. یعنی شما می‌توانید در هر نقطه از شهر با گوشی تلفن دوچرخه کرایه کنید و در مقصد کرایه را پرداخت کنید. اسنپ دوچرخه یک سیستم متداول شده است.

خبرنامه: آیا مسیرهای خاصی نیز برای دوچرخه‌سواران تعبیه شده است؟
مهندس توسلی: بله! خط ویژه دوچرخه هست. ایمنی دوچرخه تامین شده است. در آن کتاب همه این موارد توضیح داده شده است. دوچرخه‌‌سوار خط ویژه دارد و در تقاطع‌ها چراغ سبز مخصوص به خود را دارد. مثلا سوئیس و اتریش کشورهای کوهستانی هستند، اما دوچرخه در آنجا بسیار متداول است. برای مشکل سربالایی‌ها یک موتور کوچک برقی روی دوچرخه نصب می‌کنند.
خبرنامه: الان که در تهران تعداد بسیار زیادی موتورسیکلت وجود دارد.
مهندس توسلی: خیر! یک موتور بسیار کوچک برقی است و شارژ می‌شود. در سربالایی استفاده می‌کنید و در سرپایینی شارژ می‌شود.
خبرنامه: مشکل اساسی تهران این است که برای آدم پیاده و دوچرخه‌سوار شهر ایمنی نیست.
مهندس توسلی: من در یکی از یادداشت‌ها عنوان کرده‌ام که نگاه ما در مدیریت شهری باید انسان‌محور و پیاده‌محور باشد نه خودرومحور. یعنی باید برای انسان شخصیت قایل شویم. برنامه‌ریزی ما در مدیریت شهری باید حول محور نیازهای انسان متمرکز باشد. امروز انسانی که در خودرو هست، هویت دارد و برای او سرمایه‌گذاری می‌شود. اما انسان که پیاده هست، هویت ندارد. خودرو سواران برای خط عابر پیاده معمولا ارزش قایل نیستند.

خبرنامه: اغلب در هر دو طرف خطوط عابر پیاده در تهران مانع وجود دارد.
مهندس توسلی: سه جلد از مطالعاتی که ما دهه 1370 برای سازمان برنامه انجام دادیم، در ارتباط با عابر پیاده است و در آنها به همه این گونه مسایل پرداخته شده است.
خبرنامه: در اروپا بیشتر پیاده‌روها در خطوط عابر پیاده به وسیله یک رمپ کوتاهی به خیابان متصل است.
مهندس توسلی: بله! اگر مدیریت شهری انسان محور باشد، بسیاری از این مشکلات حل می‌شود.
خبرنامه: چه کسی مسئولیت این کار را دارد؟
مهندس توسلی: پاسخ این سوال مفصل است. هنوز در مدیریت شهری ما مردم به طور موثر بر اداره شهرها حاکم نیستند. از همان اوایل انقلاب، از اسفند 57 بحث انسان‌محوری در مباحث اداره شهر و همچنین مدیریت یکپارچه شهری را مورد توجه قرار دادیم. در آن زمان شهر تهران 12 منطقه به شکل بی‌رویه بود. در پی مطالعاتی که صورت گرفت به 20 منطقه قانونمند افزایش یافت. مانند همه کشورهای توسعه‌یافته یا در حال توسعه قرار بود، شهر به شکل محله‌محور و منطقه‌محور اداره شود و کارهای مردم به خود مردم سپرده شود. مثل هند، مالزی و کشورهای دیگر. شورای شهر باید شورای شهر باشد نه شورای شهرداری. آب، برق، ایمنی و ... همه باید در اختیار خود مردم باشد. دولت باید کوچک و چابک باشد و فقط امور امنیتی و مدیریت کلان را بر عهده بگیرد. ما از سال 58 این مساله را دنبال کردیم و در مهر 58 این طرح توسط شورای انقلاب تصویب شد، اما مسکوت ماند تا سال 1393 که این طرح در وزارت کشور مطرح شده و در حال بررسی در این وزارتخانه است. امروزه هم شورای شهر کنونی مطالبه مدیریت یکپارچه شهری را مطرح کرده‌اند. راه‌حل مشکلات شهری این است که کار مردم را به دست خود مردم بسپاریم. مثلا در تهران، ابتدا شورای محلات و در نهایت پارلمان شهری تشکیل شود. اما اکنون شورای شهر بیشتر ماشین امضاست. مدیریت شهری ما اقتدارگراست و همه اختیارات مدیریت در اختیار شهردار است. به لحاظ نظری سعی کرده‌ایم این مطلب را باز کنیم و با تکیه بر دانش و تجربه بشری آن را منتقل کنیم.
مهندس بازرگان حدیثی را از پیامبر نقل می‌کردند که درد ما از خودمان است و دوای ما نیز از خودمان است. یعنی باید از خودمان شروع کنیم. انشاءالله زمینه‌های اصلاح جامعه را فراهم کنیم. من نسبت به آینده امیدوارم. چون فرآیند رشد و آگاهی جامعه را می‌بینم. آگاهی جامعه نسبت به اول انقلاب خیلی بیشتر شده است و این سرمایه بزرگ اجتماعی کشور است.
خبرنامه: بسیار صحیح می‌فرمایید. آگاهی مردم بسیار بالا رفته است. اما متاسفانه از این آگاهی در بهبود فضای اجتماعی استفاده نمی‌شود و بیشتر از این آگاهی در بهبود فضای شخصی استفاده می‌شود.
مهندس توسلی: بله! اما به‌رغم همه این مشکلات باید کمی صبوری کنیم و کوشش کنیم تلاش آگاهی بخش خود را تداوم بخشیم. هر کس در چارچوب امکانات خود تلاش کند. من بسیار امیدوارم. کانون به عنوان یک نهاد عمیق و گسترده و کم‌سابقه در ایران می‌تواند در این زمینه نقش خود را به خوبی در جامعه ایفا کند.

خبرنامه: جناب آقای مهندس شما از چه سالی با کانون آشنا شدید؟ هیچ وقت در ارکان کانون حضور داشتید؟
مهندس توسلی: از همان ابتدای تشکیل، عضو کانون بودم. اما به دلایلی در ارکان کانون حضور نیافتم و برای این کار دلیل داشتم. چون هم آقایان مهندس معین‌فر و مهندس کتیرایی بودند، نمی‌خواستیم کانون رنگ سیاسی پیدا کند.
خبرنامه: از دیدگاه شما کانون باید به چه سمت حرکت کند؟
مهندس توسلی: به نظر من ابتدا باید هویت اصلی خود را که ایجاد پیوند بین تمام فارغ‌التحصیلان فنی است، حفظ کند. یکی از کارکردهای  اصلی نهادهای مدنی این است که روحیه کار جمعی را تقویت کنند. این توصیه را مهندس بازرگان از همان سال 1336 مطرح کردند. ما قبل از آنکه روحیه کار جمعی پیدا کنیم؛ چون خودخواهی‌ها، منیت‌ها و تک‌روی‌ها که به کارجمعی لطمه می‌زند، نباید وارد عرصه کار سیاسی بشویم. با توجه به اینکه همه ما متاثر از فرهنگ استبدادی هستیم، نهادهای مدنی و کار جمعی می‌تواند، این روحیه استبدادی را تلطیف کند و روحیه کار جمعی را تقویت کند. یک راهبرد دیگر این است که پیوندهای عاطفی اعضای کانون را به پیوند کارشناسی تبدیل کنیم. این نگاه کارشناسی می‌تواند در زمینه‌های اجتماعی عمومی هم تاثیرگذار باشد. اساسا کانون نباید وارد حاشیه‌های سیاسی شود؛ زیرا کانون باید به عنوان یک نهاد مدنی عمل کند.
بخشی از همین کارکرد کنونی مثل سفرهای دسته‌جمعی اعضای کانون بسیار موثر است. چرا که روش‌های تعامل با یکدیگر را به جوانان آموزش می‌دهد.
از سویی تشکیل کمیته‌های تخصصی نیز می‌تواند بسیار مفید باشد. به هر حال همین که کسانی که در یک تخصص هستند بتوانند با یکدیگر تعامل داشته و تولید بیرونی داشته باشند، می‌تواند بسیار مفید باشد.
اما نقش اصلی کانون به عنوان یک نهاد مدنی نباید فراموش شود. کانون بستر بسیار خوبی برای تمرین کار جمعی است.
خبرنامه: از وقتی که در اختیار ما گذاشتید، بسیار متشکریم.
منبع: نشریه کانون فارغ التحصیلان دانشکده فنی دانشگاه تهران - کانون فنی- دیماه 96


Tuesday, January 9, 2018

انتخاب دبیر کل جدید نهضت آزادی ایران


انتخاب دبیر کل جدید نهضت آزادی ایران

بسمه تعالی
ملت شریف ایران
دکتر ابراهیم یزدی دبیرکل «نهضت آزادی ایران»، یار دیرین مهندس بازرگان، دکتر سحابی، آیت الله طالقانی و دکتر چمران، پس از شش دهه تلاش و استواری در مسیر آرمان‌ها و مطالبات تاریخی ملت ایران با قلبی سرشار از آرامش و امید، با پیام حق‌مداری « صبوری و شکوری » در جوار رحمت الهی آرام گرفت. بی‌تردید، فقدان این عبد صالح خدا که نماد عقلانیت، امید و اعتدال بود و در راه آزادی، دمکراسی و پیشرفت ایران تلاشی بی‌وقفه داشت، بر ملت شریف و صبور ایران، خانواده بزرگوار و یاران ایشان ضایعه‌ای سنگین است.
تلاش‌های دکتر یزدی از سالها قبل و در خلال و حتی پس از پیروزی انقلاب 1357 بر کسی پوشیده نیست. جایگاه نظری در عرصه جنبش روشن‌فکری دینی، حضور مؤثر در جنبش اسلامی خارج از کشور و ارایه قرائتی عقلانی، رحمانی و انسان‌مدار از اسلام، پیگیری مستمر آرمان‌های تاریخی ملت ایران، رسانیدن فریاد انقلاب به گوش جهانیان، تلاش فزاینده در فراگیر ساختن «آزادی و حقوق بشر» در افکار عمومی و طرح ضرورت‌ مبارزات اصلاح‌طلبانه، از جمله محورهای فعالیت‌ چندجانبه‌ای است که در خصوص این سیاستمدار اخلاق‌گرا می‌توان برشمرد.
زنده‌یاد دکتر یزدی به همراه معلم و راهنمای خود «مهندس بازرگان» در زمره پیشگامانی بودند که در راستای برنامه های راهبردی «نهضت آزادی ایران»؛ بلافاصه پس از انقلاب نسبت به انحرافات اساسی که از آرمان‌های تاریخی مردم ایران مشاهده می‌شد، واکنش مسؤولانه نشان دادند. حاکمیت قانون، تحقق حقوق ملت، جمهوریت و اسلام سازگار با ارزش‌های عصر جدید، اساسی‌ترین ارزش‌های انقلاب اسلامی به شمار می‌آمد که در شعار «آزادی، استقلال، جمهوری اسلامی» متبلور شده بود و ماندگاری به هر قمیت بر اریکه قدرت، بهانه و بلکه مصلحتی نبود که ترجیح
«نهضت آزادی ایران» باشد. انتخاب و ابلاغ راهبرد «جنگ حجت» بر «جنگ قدرت» حاصل چنین باوری بود.
دبیرکل فقید نهضت آزادی ایران همچون سلف خویش، در دوران چهل ساله پس از انقلاب، جهت حفظ خواسته های ملت ایران و پاسداری از آرمان های اصیل انقلاب و تأکید بر پیگیری مبارزات از داخل ایران، از دو وجه، حائز اهمیتی ممتاز و متمایز است: نخست، همکاری در تدوین و طراحی ساختار مبارزات علنی، مسالمت‌آمیز و در چارچوب قانون که به تدریج در دهه هفتاد خورشیدی در جنبش اصلاح‌طلبانه دوم خرداد تجلی و پس از سال نود و دو تداوم یافت. دوم، تلاش در راستای گسترش فعالیت حزبی و رشد تحزب.
پیگیری‌ها و دغدغه‌هایی که در این مدت در خصوص آینده «نهضت آزادی ایران» از طرف دوستداران وهمفکران مطرح شد و نیز، فریاد رسای مردمی که در مراسم تشییع و نکوداشت آن زنده‌یاد بانگ برآوردند:  « بازرگان، یزدی، نهضت ادامه دارد .......... »، حکایت از مطالبه عمومی تداوم فعالیت‌های مصلحانه است. از این رو، یاران بازرگان، سحابی، طالقانی، احمد صدرحاج سیدجوادی و یزدی؛ بنا بر دریافتی تاریخی، با بینش و منش آن بزرگواران و ملت شریف ایران تجدید پیمان کرده و بر تداوم این راه صبورانه تلاش خواهند کرد.
در این راستا اعلام می‌دارد که «شورای مرکزی نهضت آزادی ایران»، با توجه به وخامت حال ایشان، و شرایط خاص با نظر و حضور آقای دکتر یزدی در جلسه مورخ 14/2/1396، طی مصوبه‌ای به اجماع، جناب آقای مهندس محمد توسلی از اعضای دیرین  نهضت آزادی ایران و از مدیران بعد از انقلاب را با توجه به سوابق وتوانایی هایشان، به عنوان
« دبیرکل نهضت آزادی ایران» برگزید تا پس از عمر طبیعی دبیرکل فقید، این مسئولیت را برعهده گیرند. امید است که در این دوران، همچون گذشته در راه اهداف متعالی بنیانگزاران نهضت آزادی ایران، پایداری و به وظائف دینی و ملی خود عمل کنیم.
در اینجا لازم است از اقشار گوناگون ملت بزرگوار ایران، رییس جمهور محترم، معاون اول محترم رییس جمهور،
وزیر محترم وزارت خارجه، ریاست محترم سازمان انرژی اتمی، نمایندگان احزاب سیاسی، سندیکاها، نهادهای مدنی، دانشجویی، فرهیختگان عرصه اندیشه، سیاست و علم، اساتید محترم دانشگاه ها و حوزه و شخصیت‌های تراز اول سیاسی و دینی، اصحاب رسانه و مطبوعات که در این ضایعه اندوهبار ما را تنها نگذاشتند و با پیام‌های تسلیت، همدلی‌های خالصانه و حضور در مراسم تشییع و نکوداشت، زمینه تسلای اندوه عظیم خانواده و یاران دکتر ابراهیم یزدی در
«نهضت آزادی ایران» را فراهم آوردند، سپاسگزاری کرده و امیدوارانه و مسؤولانه، آرزوی روزگاری سرشار از توفیق برای ملت شریف ایران داریم.
هاشم صباغیان
نایب رییس شورای مرکزی
 نهضت آزادی ایران
24  شهریور 1396


آقای محمد بسته‌نگار

بسمه تعالی
إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَيَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمَنُ وُدًّا
برادر ارجمند جناب آقای محمد بسته‌نگار
بیش از یک قرن از آغاز مبارزات ملت ایران برای دستیابی به آزادی، حاکمیت قانون، دموکراسی، عدالت و توسعه پایدار و متوازن می‌گذرد. جریان فرهنگی- سیاسی روشن‌فکران دینی به رهبری زنده‌یادان مهندس بازرگان، آیت الله طالقانی و دکتر سحابی از پیشگامان طرح الگوی بومی ِ ایرانی و اسلامی برای پیشرفت این سرزمین بودند و در همین راستا، با ارایه گفتمان راهبردی ملی- اسلامی، سالیانی طولانی را به تولید اندیشه دینی سازگار با عقلانیت و مفاهیم و نیازهای دنیای جدید صرف کردند. آنان به درستی دریافته بودند که تا زمانی که مولفه‌های اجتماعی و به ویژه، باورهای دینی مردم یک کشور دچار تحول و نوگرایی و نوسازی نشود، گذار به دمکراسی و شکست دیو استبداد واقع‌بینانه نخواهد بود.
تاریخ معاصر مبارزات آزادی‌خواهانه ایران گواهی می‌دهد که جنابعالی از جمله همراهان صادق و آگاه آن بزرگواران، به ویژه در دوران زندان چند ساله اوایل دهه چهل، به شمار می‌روید که از همان روزی که در دوران دانشجویی در راه آزادی و دمکراسی قرار گرفتید، در این مسیر ِ پررنج و ناهموار از هیچ تلاش و ایستادگی فروگذار نکردید.
صداقت، استقامت، اخلاق‌مداری و دغدغه جدی که برای فردای ایران و اعتبار اسلام رحمانی و عقلانی در طول سالیان متمادی بروز داده‌اید، سرمایه‌ای ملی و مایه دلگرمی بوده و الگویی برای آزادی‌خواهان و عدالت‌طلبان  این سرزمین، به ویژه نسل جوان ایران است و از پایبندی صادقانه و مستمر شما به عهد سابق و اصول بنیادین نهضت آزادی ایران به مثابه " مسلمان ِ ایرانی ِ مصدقی " حکایت می‌کند.
تلاش‌های شما را در بیش از نیم قرن حضور موثر در عرصه کنش توامان فرهنگی و سیاسی ارج می‌نهیم و از خداوند متعال، سلامتی و توفیق هرچه بیشتر در راه خدمت به ایران و اسلام را خواستاریم.

   محمد توسلی
دبیرکل نهضت آزادی ایران

10 آذر 1396

جدایی اقلیم کردستان

بسمه تعالی
  جدایی اقلیم کردستان، مغایر با صلح خاورمیانه و امنیت ملی ایران است

بحران کردستان عراق مسأله تازه‌ای نیست و ریشه‌های داخلی و خارجی فراوان دارد. دوره قانونی دولت کنونی اقلیم کردستان چند سالی است به پایان رسیده  و بدون برگزاری انتخابات به حکمرانی ادامه می‌دهد. پارلمان کردستان نیز حدود دو سال هیچ نشستی برگزار نکرد و عملاً تعطیل بود و ظاهراً اراده‌ای هم برای برگزاری انتخابات دیده نمی‌شد. این موضوع می توانست انگیزه‌ای قوی برای آقای مسعود بارزانی باشد تا با برگزاری رفراندم "استقلال اقلیم کردستان"، بحران مشروعیت جدی خویش را لااقل برای چند سالی مهار نماید. از دیگر سو، نقش سرویس‌های امنیتی و سیاسی اسراییل به عنوان یگانه دولتی که بطور علنی از همه‌پرسی برای استقلال اقلیم کردستان حمایت می‌کند را هم باید عاملی اساسی در راستای تجزیه عراق یکپارچه به حساب آورد. پیامدهای قابل پیش‌بینی ناشی از تجزیه عراق و استقلال اقلیم کردستان، افزون بر آن که امکان برخورداری رژیم صهیونیستی از پایگاه‌ نظامی در عراق را فراهم می‌آورد، موجب به فراموشی سپردن جنایات اسراییل در فلسطین و نقض فراگیر حقوق بشر در طول دهه‌ها در افکار عمومی مردم جهان خواهد شد.
 کوچ‌های مکرر اجباری و نسل‌کشی کردها در دوران حکومت حزب بعث که به «انفال» موسوم بود و نیز، عدم توجه کافی دولت شیعه عراق به حقوق و نیازهای اساسی کردها و توسعه‌نایافتگی این اقلیم در دوران پس از صدام، شیوع اقتصاد فاسد و غیرمولد و ناامنی‌های مستمر و فزاینده ناشی از ماجراجویی‌های داعش که سال‌ها بر آن منطقه حاکم است، از جمله دلایلی است که سبب شده تا بر پایه نتایج اعلام شده همه پرسی، اکثریت مردم اقلیم کردستان عراق به دولت مرکزی احساس تعلق پیدا نکنند و خواهان جدایی باشند.
نهضت آزادی ایران بارها در گذشته هشدار داده است که استمرار حاکمیت ملی هر کشور، منوط به تحقق حقوق ملت و حاکمیت قانون در آن سرزمین است و بدون آزادی و تأمین حقوق اساسی مردم، استقلال و تمامیت ارضی پایدار نخواهد بود. اقلیم کردستان عراق هم از این قاعده مستثنی نیست. با این همه، ضمن تأکید بر خودداری از دست یازیدن به هر نوع راه حل نظامی و توصیه به دولت عراق و مردم اقلیم کردستان و نیز، هشدار جدی به همسایگان عراق در رعایت خویشتن‌داری و تشویق طرفین به مشارکت در گفتگوی سیاسی و در راستای پیشگیری از هراقدامی که به بی‌ثباتی سیاسی و امنیتی منطقه بیانجامد، اعلام می‌دارد که استقلال اقلیم کردستان مغایر با اهداف صلح‌آمیز منطقه بوده و امنیت کل خاورمیانه را به مخاطره خواهد افکند. تجزیه عراق و جدایی اقلیم کردستان، با تجربه جهانی مبتنی بر ضرورت مشارکت بین‌المللی و تشکیل اتحادیه‌های منطقه‌ای و جهانی هم‌خوانی ندارد و بر خلاف اصول حقوق بین‌الملل عمومی و نقض وضعیت‌های تثبیت شده مرزی تلقی می‌شود.
تجزیه کشورها - بر خلاف آن‌چه جریانات تجزیه‌طلب تبلیغ می‌کنند- نه تنها هیچ ارتباطی با حقوق مندرج در اعلامیه جهانی حقوق بشر و میثاقین حقوق مدنی و سیاسی ندارد، بلکه در تعارض با مفاد و روح اسناد یاد شده است. در اسناد بین‌المللی حقوق بشر و منشور سازمان ملل متحد، «حق تعیین سرنوشت ملت‌ها»، بر حق مشارکت سیاسی دمکراتیک و نیز برخورداری از حق توسعه اقتصادی، سیاسی و فرهنگی در حوزه داخلی و همچنین، دستیابی به روابط دوستانه بین‌ملت‌ها بر اساس احترام به اصل برابری حقوق و سرنوشت سیاسی دلالت دارد و ناظر بر نفی سلطه‌ استعماری بیگانگان یا حاکمان دست نشانده از سوی کشورهای فاتح است که در سده‌های پیش رواج داشت. حق تعیین سرنوشت، متضمن دستیابی توأمان ملت‌ها به حاکمیت ملت و حاکمیت ملی است و نمی‌تواند به عنوان حقی یکجانبه و در راستای نفی تمامیت ارضی کشورها تفسیر شود.
ماده 4 اعلامیه کنفرانس جهانی حقوق بشر (1993- وین) مقرر می‌دارد که با توجه به وضعیت خاص ملت‌های تحت استعمار و سایر اشکال سلطه بیگانه یا اشغال خارجی، حق ملت‌ها در مبادرت به هر عمل مشروع مطابق منشور سازمان ملل متحد که در جهت تحقق تعیین سرنوشت خود انجام می‌دهند را به رسمیت می‌شناسد و در ادامه ( ذیل بند پ 1 مکرر ) می‌افزاید که طبق اعلامیه 1970 اصول حقوق بین‌المللی در مورد روابط دوستانه و همکاری‌های میان کشورها، « حق تعیین سرنوشت » نباید مجوز یا مشوقی برای هر عملی باشد که به تجزیه یا تهدید کل یا جزیی از تمامیت ارضی یا وحدت سیاسی کشورهای دارای حاکمیت مستقل منجر شود.
جغرافیای سیاسی اقلیم کردستان عراق که سرزمینی است محاط و محصور در خشکی و هیچ دسترسی به آب‌های آزاد و دنیای بیرون ندارد، با عنایت به مجاورت با مناطق کردنشین در کشورهای همسایه، در آینده‌ای نزدیک لاجرم به افزایش اقتضائات و ظرفیت‌های توسعه‌طلبانه آن خواهد انجامید و در شرایطی که محدوده‌های مرزی آن با کشورهای عراق، ایران، ترکیه و سوریه به دقت ترسیم نشده است و مناقشه بر حاکمیت سرزمینی منطقه نفت‌خیز کرکوک جریان دارد و بعید به نظر می‌رسد که دولت عراق تحت هر شرایطی از منابع نفتی این سامان چشم بپوشد و نیز در شرایطی که منطقه کردستان، ساکنان غیر کرد فراوان دارد و خطر قدرت‌گیری داعش و گسترش پایگاه اجتماعی سلفی‌های تکفیری، در وضعیت‌های مرکزگریزانه، امنیت مردم را سخت تهدید می‌کند، جز تامین منافع راهبردی اسراییل برای ایجاد تاخیر در روند صلح با فلسطین، هیچ حاصل دیگری ندارد و می‌تواند امنیت ملی اقلیم کردستان، عراق و حتی ایران، ترکیه و سوریه را به مخاطره جدی بیاندازد.
نهضت آزادی ایران بر اساس دریافت تاریخی از وضعیت سیاسی کنونی جهان و منطقه و نیز با عنایت به پیامدهای بازگشت‌ناپذیر تجزیه عراق و استقلال اقلیم کردستان از شهروندان کرد عراقی می‌خواهد با تعلیق نتایج همه پرسی انجام شده، از برافروختن شعله دوباره جنگی خانگی و خانمان‌سوز پیش‌گیری کنند. تداوم روند کنونی و عدم پاسخ‌گویی مسوولانه و متناسب با مصلحت‌های انسانی و سیاسی، صرفنظر از نتیجه آراء، جهان و منطقه را با فاجعه‌ای انسانی و وضعیتی غیر قابل مهار روبرو خواهد کرد و آرمان صلح به مخاطره جدی گرفتار خواهد آمد. هنوز سایه جنگ با داعش و آثار خرابی‌ها و جنایات علیه بشریت از چهره شهرهای کردنشین و مردم مظلوم کردستان رخت بر نبسته است. این خاطرات تلخ و شیون کودکان و غیر نظامیانی که ددمنشانه در این سال‌ها کشتار شدند و یا در شرایط غیر انسانی روزگار گذراندند، نباید نادیده گرفته شده و به فراموشی سپرده شود. استقلال کردستان، می‌تواند به بازتولید امواج فزاینده خشونت در منطقه منجر شود. تاریخ و وجدان بشریت این غفلت و خطای جبران نا پذیر را نخواهد بخشید.
در خاتمه به دولت ایران توصیه می‌شود در راستای فرهنگ رحمانی ایرانی و اسلامی و نیز رسالت حمایت از حقوق بشر و صلح، با به عهده گرفتن تعهدی تاریخی و به منظور ممانعت از هرگونه برخورد قهری و خشونت‌آمیز، در مقام میانجی‌گری برآمده، ابتکار عمل را به دست گیرد و طرفین را به گفتگوهای سازنده و ترجیح راه‌حل‌های سیاسی و دوری از جنگ و خون‌ریزی دعوت کند. بی‌تردید سابقه دوستی‌ها و مناسبات نیک ایران با گروه‌های سیاسی اقلیم کردستان و همچنین سابقه روابط سیاسی راهبردی با دولت عراق، می‌تواند در جلوگیری از اشاعه مجدد آتش جنگ در منطقه مؤثر باشد.

  


محمد توسلی        
دبیرکل نهضت آزادی ایران
دهم مهرماه 1396






Wednesday, January 3, 2018

طرح جدید ترافیک؛ هدفی خوب بدون تمهید شرایط


ارزیابی مهندس محمد توسلی از طرح LEZ در گفتگو با اسکان نیوز؛
طرح جدید ترافیک؛ هدفی خوب بدون تمهید شرایط

به گفته محسن هاشمی رئیس شورای شهر تهران، ترافیک تهران از داعش هم خطرناک تر است. اکنون برای ترافیک تهران، طرح جدیدی ارائه شده است که قرار است جانشین طرح فعلی شود و LEZ  نام دارد. طرحی که براساس آن فروش طرح ترافیک متوقف شده، خودروها دارای حساب کاربری شده و براساس منطقه تردد و ساعت تردد از حساب آنها عوارض کسر خواهد شد. در این طرح برای ساکنان محدوده های مشمول طرح تسهیلاتی در نظرگرفته شده است که در ساعات تردد صبحگاهی از شمولیت طرح معاف شوند.

مهندس محمد توسلی، نخستین شهردار تهران پس از انقلاب و دانش آموخته رشته مهندسی حمل و نقل و ترافیک و راه و ترافیک از آلمان و آمریکا در گفتگو با اسکان نیوز به تحلیل طرح جدید ترافیک تحت عنوان LEZ می پردازد و با بیان پیشینه طرح های ترافیک، نقاط قوت و ضعف طرح و شروط تحقق آن را مطرح می کند .

طرح ترافیک؛ از سال 58 تا سال 83

نخستین شهردار تهران پس از انقلاب، ابتدا از تجربه خود در اجرای طرح ترافیک می گوید. در اسفند 1357 به تهیه طرحی پرداخته شد تحت عنوان «طرح محدوده هسته مرکزی شهر تهران».  در این طرح 6 ماه کار کارشناسی دقیق انجام شد و با آنکه طرح بزرگی بود و یک طرفه شدن 50 خیابان مرکزی شهر و ایجاد خطوط ویژه را به همراه داشت، اما به دلیل کار کارشناسی و حمایت همه جانبه مردم، بسیار موفق انجام شد  و در چهار دهه گذشته به عنوان یک ضرورت مورد بهره برداری است.

مهندس توسلی در ارزیابی طرح سال 83 که به طرح زوج و فرد مشهور است، نقطه مثبت آن را ایجاد محدودیت برای تردد خودرو سواری و نقطه ضعف آن را توان طبقات متوسط و بالا برای خرید دو خودرو با شماره های زوج و فرد و در نتیجه خنثی سازی طرح و فشار بر روی طبقات فرودست می­داند. وی رویکرد این طرح را نگاهی خودرو محور و در راستای رونق بخشی به بازار خودرو ذکر کرده و نتیجه آن را تراکم خودروهای سواری بیش از ظرفیت پارکینگ ها در معابر شهری توصیف می کند.

طرح LEZ  : چالشها و شروط تحقق

مهندس توسلی که سالهاست در حوزه حمل و نقل و ترافیک و راهسازی در قالب مهندسین مشاور به فعالیت حرفه ای  و تخصصی مشغول است، طرح  LEZ ­که مخفف  Low Emission Zoneاست را طرحی با هدف مناسب یعنی­کاهش آلودگی هوا از طریق محدودیت برای خودروهای­آلاینده عنوان کرده که در کشورهای توسعه یافته نظیر انگلیس و آلمان و فرانسه نیز اجرا شده است اما اجرای این طرح را در شرایط کنونی دارای چالشهایی نیز می‌داند.
وی نخستین چالش این طرح را ناهمخوانی شرایط ایران با کشورهای اروپایی و توسعه یافته می داند. او می گوید این ناهمخوانی در تفاوتهای مهمی خود را نشان می دهد.

تفاوت اول در حمایت‌های مردمی سازمان یافته از طرح ها در کشورهای پیشرفته است که ریشه در سوابق طولانی مدیریت شهری در آن کشورها دارد. لندن سابقه ای 200 ساله در مدیریت شهری مبتنی بر شورای شهر و شورای محلات دارد. این در حالی است که شوراهای ما هنوز ماشین امضاء هستند. به گفته محسن هاشمی رئیس شورای اسلامی شهر تهران، ما در شورا فقط می توانیم حرف بزنیم، شهردار را انتخاب و با رای سه چهارم اعضاء  شهردار را استیضاح و عزل کنیم.

تفاوت دوم در ساختار شهری و تسهیلات و تجهیزات ترددی آنها با ماست. از 1970 بانک جهانی، سه متد ترددی مطلوب را حمل و نقل عمومی، دوچرخه رانی و پیاده روی اعلام کرده است و کشورهای توسعه یافته تسهیلات تردد سالم را برای مردم فراهم کرده اند. در این ساختار، پیاده روی برای سفرهای کوتاه، دوچرخه رانی  برای سفرهای کوتاه و متوسط و حمل و نقل عمومی برای سفرهای متوسط و طولانی است.  در پاریس بیش از 40 درصد جا به جایی ها با مترو و 20 درصد با خودرو صورت می گیرد  اما در تهران جا به جایی با مترو 10 درصد و با خودرو 60 درصد است.

در آنجا طرح LEZ  برای تعداد محدودی خودرو با استانداردهای یورو 4 و 5 است. اما در تهران 4 میلیون خودرو هست که بیش از 10 درصد قبل 82 و کاربراتوری هستند.

چالش دوم نادیده گرفتن موتورسیکلتها در این طرح است. 2 میلیون موتورسیکلت وجود دارد که از منشاءهای اصلی آلودگی هوا هستند. این در حالی است که موتورسیکلت و خودروی شخصی خط قرمزهای بانک جهانی برای تردد هستند.

چالش سوم هزینه اجرای طرح LEZ   و منبع تأمین آن است. خودروهای بخش عمومی و دولتی و اتوبوسها جزء خودروهای زرد و قرمز و آلاینده هستند و ابتدا اینها باید سبز و آبی شوند که برای تأمین هزینه آن برنامه ای ارائه نشده است.

چالش چهارم معضلات مدیریتی اجرای طرح معاینه فنی است.

چالش پنجم ابهام در تسهیلات به ساکنان محدوده طرح زوج و فرد است که ممکن است این تسهیلات در صورت نامناسب بودن و فقدان بازدارندگی به خنثی شدن طرح بیانجامد.

چالش ششم نیز چالشهای اقتصادی ناشی از محدودیتها یا تسهیلات در محدوده طرح است که بر قیمت زمین و املاک، تقاضا برای ساخت و تقاضا برای سکونت موثر است و برای آنها برنامه ای اعلام نشده است.

ضرورت‌های موفقیت طرح

مهندس توسلی با توجه به تجربه اش در مدیریت شهر تهران، راه حل راهبردی را در مدیریت واحد شهری و سپردن کار مردم به دست مردم و کوچک سازی دولت و جلب اعتماد و همکاری مردم در چاچوب قانون و منافع ملی می داند.

به گفته مهندس محمد توسلی، با نگاه انسان محور و برنامه ریزی واقع بینانه و کارشناسی می توان به تدریج جهت کاهش آلودگی هوا متمرکز بر منابع اصلی آلاینده ها  برای مقابله با آلودگی هوا اقدام نمود. در شرایط و ساختار کنونی مدیریت شهری و بدون فراهم کردن زمینه های اجتماعی لازم موفقیت اجرای چنین طرحی دور از واقع بینی است.
 



Thursday, December 28, 2017

ایستادگی بر آرمان ها

ایستادگی بر آرمان ها
محمد توسلی
آشنایی من با مرحوم حسین شاه حسینی به سال های دهه سی می رسد؛ یعنی دورانی که من وارد دانشگاه تهران شدم و در آن برنامه های عمومی که در انجمن اسلامی دانشجویان و بعد انجمن مهندسین داشتیم، آقای شاه حسینی هم معمولا در این نوع مجالس حضور داشت؛ به هر حال ایشان هم انگیزه دینی و هم انگیزه ملی قوی داشت؛ بنابراین طبیعی بود که در این نوع محافل دینی و یا محافل مربوط به روشنفکران دینی (مانند جلسات سخنرانی مهندس بازرگان، آیت الله طالقانی و دکتر سحابی) حضور داشته باشد. گفتمان روشنفکران دینی از شهریور بیست آغاز شد و در دوران نهضت ملی ایران و دولت دکتر مصدق این گفتمان بارور شده بود؛ به دنبال آن پس از کودتای 28 مرداد دوران نهضت مقاومت ملی  است که آقای شاه حسینی از جمله کسانی بود که در کنار آیت الله زنجانی، مهندس بازرگان، مرحوم طالقانی و دکتر سحابی و... در پایه گذاری نهضت مقاومت ملی نقش و مشارکت داشت؛ اما آنچه که نقش ایشان را در دهه سی پر رنگ تر می کند به سال 1339 مربوط می شود که جبهه ملی دوم تشکیل شد؛ آن هم به ابتکار کادرهای باقی مانده نهضت مقاومت ملی که تحلیلی از شرایط جهانی داشتند؛ با این توصیف که قرار است فضای سیاسی ایران باز شود و در نتیجه به دنبال رهبران قدیمی جبهه ملی رفتند و آنها را دعوت کردند و جبهه ملی دوم تشکیل شد؛ آقای شاه حسینی از همان مقطع عضو شورای مرکزی جبهه ملی دوم بود و بنابراین طبیعی است که در سال های 39، 40، و 41 نقش موثری در فعالیت های اجتماعی آن دوره داشته باشد.
فعالیت های انقلابی مرحوم شاه حسینی
از همان سال های 56 که جنبش اجتماعی بارور شد، در مدیریت این جنبش در خیلی از مقاطع، آقای شاه حسینی نیز نقش و تاثیر گذاری داشت؛ مثلا در برنامه هایی که ما در برگزاری نماز عید فطر در تپه های قیطریه، در سال 56 و 57 داشتیم آقای شاه حسینی هم در آن ستاد ها به عنوان نماینده جبهه ملی حضور داشت؛ اما نقش موثر ایشان که بنده از نزدیک شاهد بودم در ستاد راهپیمایی های تاسوعا و عاشورا بود؛ در آن زمان ستاد هایی تشکیل شده بود و نماینده های گروه های مختلف شرکت داشتند و آقای شاه حسینی هم از طرف جبهه ملی در آن ستادها حضور داشت و مسئول تدارکات بود؛ خود من هم مسئول تبلیغات ستاد بودم؛ به هر حال از تمام گروه های ملی و اسلامی در آن ستاد حضور داشتند؛ اما نقش مهم تر ایشان در ستاد استقبال از امام در بهمن 1357 بود که مسئول کمیته تدارکات بود؛ بنابراین ملاحظه می کنید که ایشان در سال 56 و 57 و در مدریریت انقلاب در تمام عرصه ها حضور داشت و کوشش می کرد که به وظیفه دینی و ملی خود عمل کند.
حسینیه ارشاد و عُلقه های به دکتر شریعتی
در حسینیه ارشاد عموما جوان ها شرکت می کردند؛ به ویژه بین سال های 48 تا 52 که دکتر شریعتی در اوج فعالیت های آن دوران حضور داشت؛ اما این مساله به معنی این نیست که مسن ترها مثل آقای شاه حسینی شرکت نکنند! بنابراین افراد مسن تر هم در آن اجتماعات حضور داشتند و آقای شاه حسینی هم به عنوان یک فعال فرهنگی، اجتماعی و سیاسی شرکت می کرد؛ مرحوم مطهری هم خود از پایه گذاران حسینیه ارشاد بود و از سخنران های اصلی بود، منتها در دورانی که دکتر شریعتی وارد عرصه حسینه ارشاد شد و با استقبال گسترده ای روبه رو شد، به تدریج حضور آقای مطهری رنگ کمتری گرفت.
حضور در دولت موقت
پس از پیروزی انقلاب آقای شاه حسینی در دولت موقت در سمت معاونت دولت موقت و ریاست سازمان تربيت بدني و همچنین در کمیته بین المللی المپیک در عرصه ورزشی نقش عمده ای داشت که بعد از دولت موقت چون مدیریت شهرداری تهران برای مدتی این مسئولیت ها ادامه داشت.
 مُحسنات اخلاقی
او یک فرد عمل گرا بود که آرمان آزادی خواهی داشت، منافع ملی برایش از اولویت برخوردار بود؛ ایشان همیشه نگاه باز و روشنی نسبت به مسائل اجتماعی داشت؛ گرچه از یک خانواده مذهبی بود و خودش هم نگاه مذهبی داشت و به طور کلی مقید هم بود؛ ورزشکار بود و باشگاه داشت و هم روحیه ورزشکاری در ایشان موج می زد؛ به هر حال ورزش خصلت های خاصی را در انسان به وجود می آورد که خصلت جوانمردی یکی از آنهاست و مرحوم شاه حسینی از آن بهره داشت؛ با مرحوم غلامرضا تختی بسیار نزدیک بود و با او ارتباط داشت؛ همچنین در سال های قبل از انقلاب باغی در کرج داشت که میزبان بسیاری از اجتماعات انجمن اسلامی مهندسین بود (این انجمن در سال 36 بوسیله مهندس بازرگان و جمعی از مهندسین مسلمان تشکیل شد که قبلا از  اعضای انجمن اسلامی دانشجویان بودند)؛ همچنین به مناسبت اعیاد، اجتماعاتی در آنجا تشکیل میشد؛ حتی نهضت آزادی هم در سال های قبل از انقلاب گاهی برنامه هایی داشت که در همان باغ ایشان برگزار می شد؛ بنده هم در آن دوران در این برنامه ها شرکت می کردم؛ خاطره ای که هیچگاه فراموش نمیکنم برنامه عید قربانی در اوایل سال 56 بود که در باغ ایشان بودیم و جمع زیادی از اعضای انجمن اسلامی مهندسین و خانواده ها و فرزندانشان در باغ بودند؛ طبیعتا هم نماز برگزار می شد و هم ناهار صرف می شد؛ در آن جلسه دکتر شریعتی هم حضور داشت و این نشست چند روز قبل از سفری بود که دکتر شریعتی قرار بود به خارج از کشور برود؛ در همانجا جلسات خصوصی با بعضی از کسانی که با دکتر شریعتی نزدیک بودند و در جریان سفر ایشان قرار گرفتند برگزار شد؛ بعدها متوجه شدیم که این آخرین دیدارمان با دکتر شریعتی بود! در واقع باغ آقای شاه حسینی محل آخرین دیدار ما با مرحوم شریعتی بود؛ بعد از آن سفر، ایست قلبی برای دکتر شریعتی پیش آمد و به رحمت خدا رفت. به هر حال باغ ایشان در کرج گاهی مامن بسیاری از کسانی بود که در شرایط حساس سیاسی دنبال پناهگاهی بودند و کوشش می کردند که در منزل دیگران نباشند و مرحوم شاه حسینی با جوانمردی از آنها استقبال می کرد.
او  نه دهه زندگی پرباری داشت که حداقل شصت یا هفتاد سال آن با فعالیت های سیاسی همراه بود، چه فعالیت ایشان از همان دهه بیست در عرصه های اجتماعی و سیاسی آغاز شده بود؛ ایشان علاقه های ملی شدیدی داشت و در نهضت ملی نقش مهمی ایفا کرد و بعد عضو جبهه ملی بود و در سال های بعد از انقلاب هم در مراحل مختلف، همکاری نزدیکی با جبهه ملی داشت و نهایتا هم در سال های پایانی عمرشان در هیئت رهبری جبهه ملی قرار گرفته بود؛ این ایستادگی و آرمان خواهی و خصوصیات انسانی می تواند برای نسل امروز و آینده الگو باشد و چنین شخصیت هایی هستند که عرق ملی را به جوانان نشان می دهند تا آن توجهی که نسل امروز و فردا باید به منافع ملی داشته باشد تقویت بشود.
فعالیت سیاسی در دوران کهولت
آقای شاه حسینی هیچ وقت از فعالیت سیاسی فاصله نگرفت؛ در هر مقطعی متناسب با امکانات به وظیفه اش عمل میکرد؛ آخرین دیداری که من با ایشان داشتم در حسینیه ارشاد و در مراسم تشییع پیکر دکتر ابراهیم یزدی بود که به رغم کهولت سن و مشکل جا به جایی با ویلچر در این مراسم حضور پیدا کرد و موجب شگفتی و تحسین همه کسانی بود که در آن تشییع جنازه حضور داشتند؛ آقای شاه حسنی با آن حال و با آن علاقه مندی اش در مراسم دکتر یزدی شرکت کرده بود؛ بعد از آن تشییع جنازه و به رغم کهولتی که داشت او را در مراسم های دیگر هم دیدم؛ تا اینکه خبر درگذشت ایشان را شنیدم و موجب تاسف زیاد شد. روحش شاد و یادش گرامی باد.
توضیح: متن بالا گفت و گویی است که بصورت متن نوشتاری خلاصه شده است.

منبع: روزنامه ایران – 7 دیماه 96 – (مجید بجنوردی)

به یاد شاه حسینی

به یاد شاه حسینی
محمد توسلی
يكشنبه شب، سوم ديماه 96، خبر درگذشت حسين شاه حسيني در سن 90 سالگي به سرعت فضاي مجازي را تحت تاثير قرارداد و دوستان و نزديكان او هر يك سوابق مبارزاتي،‌ خدمات و خصوصیات شخصيتي او را در طول چند دهه از زندگي پربار او بازتاب دادند. سوابق همكاري­هاي او در دهه بيست و در دوران نهضت ملي ايران در انجمن صنفي بازار و پس از كودتاي 28 مرداد سال 1332 و همكاري با نهضت مقاومت ملي در كنار آيت­الله سيدرضا زنجاني،‌ مهندس بازرگان و ... در سال 1339 عضويت او در شوراي مركزي جبهه ملی دوم و همچنين در سالهاي بعد از انقلاب نقش برجسته او در دولت موقت در سمت معاونت دولت موقت و ریاست سازمان تربيت بدني، کمیته بین المللی المپیک و ... در سال 1373 كه جبهه ملي تجدید سازمان شد تا سالهاي اخير كه او در جايگاه عضو شوراي مركزي و هيئت رهبري جبهه ملي قرار داشت؛ به تفصيل ياد او را گرامي داشتند.
آْنچه مي­خواهم در اين يادداشت اضافه كنم همكاريهاي او در مديريت انقلاب در طول سال 57 روحيه ورزشكاري و مهمان دوستي، حافظه تاريخي قوي و آرمان آزادیخواهی و منافع ملی                        شادروان حسين شاه حسيني است. در برنامه­ريزيهاي نماز عيد فطر سال 56 و57 در تپه­هاي قيطريه،‌ در ستاد راهپيمايي­هاي تاسوعا،‌ عاشورا و كميته مركزي ستاد استقبال از امام در سال1357 آقاي شاه حسيني نماينده جبهه ملي بعنوان مسئول تدارکات حضور و همكاري نزديك در اين گونه همكاريهاي جمعي داشتند و نقش مهمي در جلب همكاري ديگران ايفاء مي­كردند.
 در سالهاي قبل و بعد از پيروزي انقلاب، باغ كرند آقاي شاه حسيني در كرج محلي براي برگزاري برنامه­هاي اعياد انجمن اسلامي مهندسين بود. مرحوم آقاي شاه حسيني با روي گشاده و صميمت پذيراي جمع زيادي از دوستان و خانواده­هاي آنان بودند. بويژه فضاي باغ براي تفريح فرزندان خانواده­ها بسيار مغتنم بود و خاطرات زيادي را از محبت و پذيرايي گرم ايشان در ذهن آن نسل برجاي گذاشته است. البته در دهه هشتاد با محدوديتهايي كه بوجود آمد ديگر برگزاري اينگونه اجتماعات در باغ آقاي شاه حسيني امكان­پذير نبود و او خود از اين بابت اظهار تاسف و ناراحتي داشت.
علاوه بر روحيه ورزشكاري،‌ آزادگي و مردم داري آنچه ويژگي شخصيت او را برجسته مي­كرد حافظه خوب تاريخي شادوران حسين شاه حسيني بود. او جزييات رخدادهاي تاريخي چند دهه گذشته را كه در جريان بود در حافظه داشت و به مناسبتهاي مختلف آنها را بازگو مي­كرد.
كتاب خاطرات او كه به همت آقاي امیر طيراني تدوین شده است بازتاب حافظه تاريخي اوست. خداوند او را مشمول رحمت و مغفرت خود قرار دهد و یاد و خاطره آزادگی، ایستادگی و صبوری او در طول چند دهه همواره رهنون آیندگان باشد.
منبع: روزنامه اعتماد- 6 دیماه 96


ایستاد و زانو نزد

گفت و گوی با مهندس توسلی:
ایستاد و زانو نزد

کسانی که حسین شاه حسینی را از نزدیک می شناسند اذعان می کنند از حافظه استثنایی برخوردار بود و رجال سیاسی و مذهبی 70 سال اخیر ایران را به خوبی می شناخت. محمد توسلی در پاسخ به سوالات ما ، از تاکید او بر آرمان ملی ، منافع ملی و آزادیخواهی به عنوان یک محور و آرمان اصلی در زندگی می گوید و او را در شمار افرادی می داند که به رغم همه محدودیت ها توانستند حافظ آرمان خود با شند، زانئ نزد و ایستادگی کنند. متن کامل گفت و گو را در ادامه می خوانید:

* درباره نقش حضور مرحوم شاه حسینی در جبهه ملی توضیحاتی بفرمایید. از چه زمانی وارد عرصه مبارزات سیاسی شدند و ارتباط­شان با مهندس بازرگان چگونه شکل گرفت؟ 
مرحوم حسین شاه حسینی، از همان دوران جوانی یعنی در دهه 20 وارد عرصه فعالیت های اجتماعی شده و به ویژه در دوران نهضت ملی ایران، در بازار و انجمن صنفی بازاریان نقش موثری را در مبارزات اجتماعی ایفا می کردند. بعد از کودتای 28 مرداد، ایشان از جمله کسانی بودند که در کنار مرحوم آیت الله سید رضا زنجانی قرار گرفتند و در همان مقطع بود که مهندس بازرگان، آیت الله طالقانی و دکتر سحابی نیز همراه با آیت الله زنجانی نهضت مقامت ملی را پایه گذاری کردند. از همین جا ارتباط مرحوم شاه حسینی با مهندس بازرگان در عرصه کار سیاسی شکل گرفت. اما به لحاظ هویت تشکیلاتی- سیاسی، بعد از نهضت مقاومت ملی و در سال 1339 که جبهه ملی دوم تشکیل شد، ایشان به عضویت شورای مرکزی جبهه ملی درآمده و در دوران بعد نیز همکاری با جبهه ملی را ادامه دادند و همان طور که به دفعات منعکس شده، در سال های بعد از انقلاب نیز همواره با جبهه ملی ارتباط تشکیلاتی نزدیکی داشتند به گونه ای که در سال های پایانی حیات، در هیئت رهبری جبهه ملی نیز قرار گرفتند.
اما مرحوم شاه حسینی، به رغم داشتن ارتباط تشکیلاتی با جبهه ملی، به خاطر دارا بودن علایق دینی­ از همان دهه 30-40-50 و همچنین سال های پس از انقلاب، همواره در محافل مذهبی انجمن اسلامی مهندسین و نهضت آزادی ایران نیز حضور فعال داشتند. به طور مثال، در سال های قبل از انقلاب، برنامه های عید قربان انجمن اسلامی مهندسین و حتی برنامه های اجتماعی نهضت آزادی ایران، در باغ کِرِند آقای شاه حسینی در کرج برگزار می شد و ایشان با روی گشاده از این نوع برنامه ها استقبال و پذیرایی می کردند. خانواده های اعضای انجمن و دوستان نهضت و فرزندان خود من نیز خاطرات بسیار زیادی از روحیه ورزشکاری و روحیه مهمان نوازی و حسن خلق ایشان در ارتباط با مهمانان دارند. بنابراین، آقای شاه حسینی در این عرصه ها و در فعالیت های اجتماعی همواره با دوستان ما همکاری داشتند.

* فعالیت و مبارزات ایشان بیشتر در چه حوزه هایی و در چه قالبی صورت می گرفت؟
در سال های قبل از انقلاب، به ویژه در سال های 56-57 ایشان نیز به عنوان یک فعال سیاسی در مدیریت انقلاب، هر کاری از دستشان برمی آمد برای پیشبرد مبارزات انجام دادند اما نکات برجسته تری در بخشی از برنامه های ایشان نیز وجود دارد، به طور مثال، در برگزاری نمازهای عیدفطر در سال 56-57 در تپه های قیطریه ایشان به عنوان یکی از کسانی که همواره کارهای مالی و تدارکاتی را بر عهده داشتند، در ستادها کمک می کردند. همچنین عضو ستاد راهپیمایی تاسوعا و عاشورا بودند و مجددا بحث تدارکات را بر عهده داشتند. همان طور که می دانید این ستاد توسط برخی از نیروهای ملی و مسلمان تشکیل شده بود؛ به طور مثال، خود من مسئول تبلیغات بودم، مهندس صباغیان و آقای تهرانچی بودند و جمعی این چنین در این ستاد گرد آمده بودند. در کمیته استقبال از امام(ره) نیز ایشان مسئول تدارکات بودند و نقش مهمی را در این برنامه ها ایفا کردند.
* بزرگترین دغدغه و یا بهتر بگویم مهمترین آرمان ایشان چه بود؟
من فکر می کنم آن آرمان آزادی خواهی، روح منافع ملی و راهی که دکتر مصدق پیش روی ملت ایران گذاشت، همیشه برای مرحوم شاه حسینی به عنوان یک آرمان محفوظ مانده بود. به همین مناسبت نیز همواره پیوند خود را با جبهه ملی به لحاظ تشکیلاتی حفظ کردند. خود ایشان نیز در خاطراتشان که منتشر شده، بر آرمان ملی، منافع ملی و آزادی خواهی به عنوان یک محور و آرمان اصلی در زندگی تاکید کرده و واقعا هم در همین راستا عمل کردند.

* آیا پس از انقلاب تغییری در عقاید و روحیات ایشان نسبت به گذشته به وجود آمد یا خیر؟
من تغییری در نگاه آرمان خواهی ایشان ندیدم. مرحوم شاه حسینی همواره به دنبال آزادی، دموکراسی و حاکمیت ملت بودند و من در این مدت، احساس نکردم که سختی ها و مضیقه ها تغییری در نگاه آرمانی و راهبردی ایشان به وجود آورده باشد.
* به عنوان یکی از نزدیکان به مرحوم شاه حسینی، برجسته ترین ویژگی های شخصیتی ایشان را چه می دانید؟
مبانی ایمانی، ایستادگی و صبوری شان در این مدت مثال زدنی است. با اینکه شرایط بسیار سختی را چه قبل از انقلاب و چه بعد از آن، سپری کردند و بارها بازداشت شدند و محدودیت ها و مضیقه هایی برایشان ایجاد شد اما هرگز نشنیدم گله ای کنند. ایشان، در مقابل این سختی ها و مشکلات ایستادگی می کردند و این ایستادگی، صبوری و همچنین روحیه آرمان خواهی شان می تواند برای نسل امروز و آینده کشور آموزنده باشد. در واقع، افرادی مثل آقای شاه حسینی که 70 سال از عمر 90 ساله خود را در عرصه های اجتماعی فعال بودند، می توانند برای نسل امروز و فردای جامعه ما الگو باشند تا شخصیت هایی را بشناسند که به رغم فراز و نشیب ها و شرایطی که برای آنها وجود داشته توانستند آرمان خود را حفظ کنند، زانو نزنند، همیشه ایستادگی کنند، به خدا توکل داشته و آینده نگر یا به عبارتی، آخرت نگر باشند.

* پس از انقلاب، به ویژه در اواخر حیاتشان با کدام شخصیت های سیاسی ارتباط نزدیک تری داشتند؟
ایشان به خاطر علایق دینی شان، همیشه ارتباط­شان را با دوستان انجمن اسلامی مهندسین و محافل این چنینی حفظ کرده و در جلسات آنها شرکت می کردند و همان طور که پیش تر گفتم با روی باز امکاناتشان را در اختیار دوستان خود می گذاشتند.

* فعالیت های سیاسی ایشان بعد از پیروزی انقلاب چگونه ادامه پیدا کرد؟
هر زمان که جبهه ملی، می توانست فعالیت کند ایشان نیز به عنوان یکی از اعضای آن همراه با سایرین فعالیت می کردند، وقتی هم که محدودیت برای این جبهه ایجاد می شد ایشان نیز فعالیت های خود را متوقف می کردند. اما در سال های اخیر و بعد از سال 73 که جبهه ملی تجدید سازمانی کردند، ایشان نیز همواره عضو شورای مرکزی مجموعه و گاه نیز رییس هیئت اجرایی بودند و در آخرین انتخاباتی که خبر آن نیز منعکس شد، ایشان جزو هیئت رهبری جبهه ملی قرار داشتند. اما با توجه به علایق مذهبی­ای که داشتند همواره به عنوان عضو نیروهای ملی- مذهبی نیز معرفی شدند و هر وقت که ما امضای جمعی داشتیم، امضای ایشان نیز جزو جمع نیروهای ملی و مذهبی قرار می گرفت. بنابراین، در مسایل اجتماعی نگاهی کلان داشته و تلاش می کردند در هر جایی که حضورشان می توانست مفید باشد، کمک مدیریتی و تدارکاتی و انسانی خود را دریغ نکنند.
* به خاطر دارید آخرین بار کی و کجا ایشان را ملاقات کردید؟
در سال های اخیر، مرحوم شاه حسینی در شرایط جسمی با محدودیت قرار داشته و امکان تحرکشان بسیار کم شده بود. در نتیجه، نمی توانستند همچون گذشته نقش موثری ایفا کنند. شاید یکی از آخرین دیدارهای ما حضور ایشان در مراسم تشییع جنازه زنده یاد ابراهیم یزدی در حسینیه ارشاد بود که گرچه با ویلچر و با محدودیت اما با علاقمندی در این مراسم حضور یافته بودند. البته با تمام محدودیت ها و شرایط دشوار جسمی به خاطر روحیه ورزشکاری و توکلی که داشتند، سعی می کردند در محافل دیگر نیز شرکت کنند.


منبع: روزنامه آسمان آبی- 5 دیماه 96 ( عاطفه شمس )

Thursday, December 21, 2017

تضعیف دولت روحانی به نفع محافظه کاران است

گفت و گو با محمد توسلی :
تضعیف دولت روحانی به نفع محافظه کاران است
دبیرکل نهضت آزادی ایران معتقد است نقد عملکرد دولت روحانی باید در چارچوب تحلیل واقع بینانه صورت گیرد چراکه تضعیف نهاد منتخب و متاثر از آرای مردم به سود محافظه کاران تمام می شود.
محمد توسلی در گفتگو با خبرنگار سیاسی برنا با بیان اینکه «دولت روحانی امروز با چالش‌های جدی روبرو است و به همین دلیل نتوانسته به وعده‌های انتخاباتی خود عمل کند»، گفت: باید نقد عملکرد دولت در چارچوب تحلیل واقع بینانه و با درایت صورت گیرد تا نقادان به سرنوشت چپ‌روی‌ها و مطرح ساختن برخی مطالبات زودهنگام دانشجویان دفتر تحکیم وحدت در دوران دولت اصلاحات آقای خاتمی دچار نشوند که عملا آب به آسیاب محافظه کاران ریخت و موجب پشیمانی خود آنان در دوره دولت آقای احمدی نژاد شد.
او افزود: نقد و یادآوری خطاهای راهبردی امری ضروری و جدی است اما باید بنا بر شاخص‌های انصاف و واقع‌بینی مراقب بود که مبادا عرصه نقد و ارزیابی به ورطه تخریب بدل شود. فضای سیاسی ایران دو قطبی آشکار است که تخریب و تضعیف نهادهای منتخب و متاثر از آرای مردم، در عمل به سود جریان مقابل تمام می‌شود که خواهان تمرکز و عدم‌ پاسخ‌گویی قدرت سیاسی است.
این فعال سیاسی اضافه کرد: رعایت تقوای سیاسی در شرایط کنونی اقتضا دارد که از تک روی پرهیز کرده و تصمیم‌سازی‌های سیاسی را بر اساس خرد جمعی و جهت‌گیری‌های دمکراتیک و منطبق بر منافع ملی استوار سازیم.
به اعتقاد توسلی، در شرایط فعلی ضمن صبوری و ایستادگی برای پیگیری مطالبات قانونی در راستای راهبرد «تقویت فرایند گذار به دموکراسی» نبایستی نقد دولت دکتر روحانی موجب تضعیف آن و ریختن آب به آسیاب محافظه کاران شود که البته این امر با دشواری روبرو بوده و خواهد بود.
دبیرکل نهضت آزادی با تاکید براینکه انتقادات مطرح در جامعه از دولت عموما در حوزه اقتصاد است، گفت: آنچه امروز بیشتر مورد توجه عموم جامعه است، وضعیت اقتصادی کشور و مسائل مهمی چون اشتغال و به حرکت در آوردن چرخ های اقتصاد کشور است. در حالی که می دانیم این مسائل بدون بسترسازی لازم و رفع محدودیت ها قابل حل نیست.
او افزود: به طور مثال برای توسعه کشور نیازمند سرمایه گذاری داخلی و خارجی هستیم که این مهم بدون امنیت قضایی برای سرمایه گذاران امکان پذیر نیست. در حالی که در این باره دولت عملا اختیاری ندارد و مسئولیت آن با قوه قضائیه است، هر چند رئیس جمهور می تواند آن را پیگیری کند.
این فعال سیاسی اصلاح طلب در نقد دولت به «واقع بینی» تاکید و خاطرنشان کرد: باید از خود این پرسش را مطرح کنیم که اگر آقای روحانی رئیس جمهور نمی شد، چه کسی جای او می نشست؟ آیا آقای رئیسی می توانست پاسخگوی مشکلات امروز مردم و کشور باشد؟ از این رو، بر اساس چشم انداز واقعیت های مطرح و در چارچوب نگرش و اندیشه اصلاح طلبی و با آگاهی، در آن شرایط به آقای روحانی رای دادیم و اعتقاد داریم بهترین انتخاب ممکن را در راستای منافع ملی داشتیم.
توسلی تصریح کرد: از سوی دیگر آقای روحانی و همکاران ایشان نیز در دولت دوازدهم بایستی پاسخگوی مطالبات مردم باشند و در مواردی که این پاسخگویی مقدور نباشد باید مردم را در جریان مشکلات خود قرار دهند.
منبع: خبرگزاری برنا- 27 آذر 96- (محمد غلامي)